|| अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा प्रेरणा व प्रारंभ ||
मोरया मोरया मी बाळ तानहे |
तुझीच सेवा करु काय जाणे |
अन्याय माझे कोट्यानुकोटी |
मोरेश्वरा बा तू घाल पोटी ||
परिक्रमा बंधू श्री.मोहन केळकर आणि परिक्रमा भगिनी अनुपमा देवधर यांनी अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा केली व एक छोटेसे पुस्तक लिहून प्रकाशित केले. नाशिकच्या एका पुस्तक प्रदर्शनात मी ते घेतले आणि ठरवले ही यात्रा करायची. मोरया आणि नर्मदामैया, सद्गुरु समर्थ रामदास स्वामी यांची प्रार्थना करुन परवानगी मागितली त्यांनीही लगेच होकाराचा कौल दिला. मोहनभाऊ आणि त्यांच्या बरोबर ज्यांनी ही पदयात्रा केली होती त्या साठे यांच्याशी फोनवर बोलले.पुस्तकात जे फोन नंबर दिलेले होते त्यांना फोन करुन आम्ही पदयात्रा करणार आहोत असे सांगितल्यावर सर्वांनी अगदी मनापासून या,स्वागत आहे असे सांगितले.
आमचा मित्र बंधू श्री. रविंद्र पवार आमच्या बरोबर येणार म्हणाला. आम्ही महड येथील वरदविनायक गणपतीचा आशिर्वाद घेऊन तिथूनच पदयात्रा उचलायची असे ठरवले. आणि मग भुसावळ – पुणे हुतात्मा एक्स्प्रेसचे ८ जानेवारी २०१७ चे तिकीट केले. आमची परिक्रमेची सॅक तर नेहेमी तयारच असते. चला आपण सर्वजण आता २०२६च्या भाद्रपद महिन्यात दुर्गामातेच्या पवित्र शुक्रवारी ही मानसिक पदयात्रा उचलूया.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा – दिवस पहिला – महड ते जांभुळपाडा.
आम्ही पदयात्री – श्री. रत्नाकर परांजपे,सौ. वंदना रत्नाकर परांजपे, श्री. रविंद्र पवार.
पहाटे सर्व आवरुन सॅक घेऊनच मंदिरात गेलो. निवांतपणे दर्शन झाले. प्रदक्षिणा करेतो श्री.अशोक तट्टू गुरुजी आले त्यांनी छान संकल्पपुजा करवून घेतली व एक नारळ दिला प्रत्येक गणपती समोर तो ठेवून प्रार्थना करायची व पुन्हा उचलून घ्यायचा असे सर्व अष्टविनायक स्थानी करायचं व पुन्हा महाडला येऊन संकल्प पुर्ति करायची असं सांगितलं. जय हो मोरया की, नर्मदे हर, सद्गुरु नाथ महाराज की जय, जय जय रघुवीर समर्थ. असा जयजयकार करुन सॅक पाठीवर घेऊन पहिले पाऊल उचलले. गुरुजींच्या घरा जवळूनच पुढचा मार्ग आहे म्हणून त्यांच्याच बरोबर घरी गेलो आणि चहा प्रसाद घेऊन निघालो तेव्हा घड्याळात सकाळचे सात वाजले होते.
धाकटी पंढरी. इथे भक्त पुंडलिकाचे मंदिर आहे.दर्शन घेऊन पुढे निघालो. ताकई, पाली फाटा, सारसन,इसंबाफाटा, आठ वाजले होते म्हणून एका टपरीत बसून चहा घेतला.पुढे पुण्याला जाणारा एक्स्प्रेस वे क्रॉस करुन पाली कडे जाणाऱ्या रोडने पुढे निघालो. देवन्हावे इथे श्री. नितिन चौधरी यांनी हाक मारली व बालभोग चहा प्रसाद घेण्याचा आग्रह केला. मनात असलेला मोरया म्हणाला, फक्त आमची भगिनी नर्मदा हिची परिक्रमा करत असतानाच सेवाभावी लोक भेटतात असं नाही बरं. इथे माझे भक्त ही तितकेच सेवाव्रती असतात. मानलं बाबा मानलं. मी मनोमन मोरयाला दंडवत घातला. आणि पोहे, चहा प्रसाद घेतला. बालभोग स्वादिष्ट होता.
आमची तीन डब्यांची विनोबा एक्स्प्रेस निघाली तेव्हा घड्याळात सकाळचे नऊ वाजले होते. ठाणे न्हावे,सांदडा, मिरगुटवाडी नंतर सांगडीघाट सुरु झाला. दुतर्फा छान मोठे मोठे वृक्ष असल्याने उन लागत नव्हते पण खडा घाट असल्याने दमछाक मात्र होत होती. घाटमाथ्यावर कोकणतडका नावाचा ढाबा लागला. साडेदहा वाजले होते.ढाब्या पुढच्या अंगणातील खुर्च्यांवर बसलो. विनोबा एक्स्प्रेसच्या पोटरुपी इंजिनमधे चहारुपी इंधन भरले आणि ग्रिन सिग्नल दिला.
घाटातील चढ उतार उंबरखिंडी पर्यंत चालूच होता. उंबर खिंडीत उजवीकडे श्री महाकाली, श्री हनुमानाचे सुंदर मंदिर आहे. प्रांगणात बसलो. जवळचे फराळाचे खाल्ले. शेजारीच राहणाऱ्या शेवंताबाई साळुंके यांनी थंडगार पाणी दिले.त्या शेतातली हळकुंडे बियाण्यांसाठी निवडत होत्या मला दिली पांच सहा हळकुंडे. मी नंतर पावसाळ्यात ती कुंडीत लावली छान आली रोपे.मग हळदीच्या पानांवरचे पातोळे,मोदक वगैरे केले होते. साडेबारा वाजता पुढे निघालो.तुकसई, दुरशेत, सुरांडा, नानोसे, दुधाणे वाडी, कासारवाडी फाटा, परळी मजल दर मजल करत जांभुळपाडा येथे पोहोचलो तेव्हा दुपारचे साडेतीन वाजले होते. इथल्या गावदेवी मंदिराचे पुजारी निवास व भोजनप्रसाद व्यवस्था करतात. पण माझा चुलतभाऊ बाबा अभ्यंकर याचे घर आणि त्याचे मुलगे विजय, वासुदेव ह्यांनी आपल्या शेतात बाबाच्या नांवाचे यशवंत कृषि पर्यटन केंद्र सुरु केले आहे म्हणून आधी बाबाच्या घरी गेलो. वहिनीला बऱ्याच वर्षांनी पाहिले. खूप आनंद झाला. विजय, वासुदेव, रामकृष्ण हे तिघे माझे भाचे आधुनिक तंत्रज्ञान वापरत उत्तम शेती करतात आणि कृषि पर्यटन केंद्राचा व्यवसाय ही उत्तम चालतो. खूप बरं वाटलं सर्व पाहुन. खूप गप्पा चहापाणी नंतर सुग्रास जेवण झाले.आता निद्रादेवीची आराधना.
आज २५ किलोमीटर चालणे झाले.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस दुसरा
सोलरच्या गरम पाण्याने स्नान करुन नर्मदाष्टकादि नित्यपाठ केला व चहा प्रसाद घेऊन प्रस्थान केले तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते. जांभापाडा,कानसळ,पेडली,भोमसुल,तिवरे इथे अंबामैया पुलावरुन पार केली. क्षणभर पुलावर उभे राहिलो.शांत हिरवट झाक असलेले अंबाजल,त्यावर पडलेली सोनेरी कोवळी सुर्य किरणे. दोन्ही किनाऱ्यावर असलेली वृक्षराजी गवतावर फुललेली रंगीबिरंगी छोटी छोटी रानफुले सारंच खूप सुंदर. खुरावला फाटा बसस्टॉप जवळ श्री.नरेंद्र मोरे यांची चहाची टपरी होती त्यांनी पायी जात असलेले पासुन हाक मारली. मोरया पुन्हा मनात गुणगुणला, इथे या माझ्या दर्शन पदयात्रेतही परिक्रमे सारखेच आदरातिथ्य मिळणार आहे बरं. मी हसून मनोमन हात जोडून नमस्कार केला.चहा घेऊन पुढे निघालो तेव्हा घड्याळात सकाळचे साडेआठ वाजले होते.
चिवफाटा, मजरेफाटा,वावे, घोड्याचा डोह, इथे शिवाजी महाराज व मावळे सुधागडावर जाता येता या डोहावर घोड्यांना पाणी पाजत विश्रांती देत. पुढे रासळ,आंबोले आणि पाली. मोहनभाऊ केळकर यांनी सांगितलेले श्री.प्रदीप मेहता यांचे घर वाटेतच होते. ह्या प्रदीप मेहता यांच्या नांदगांव येथील घरी आज आमचा मुक्काम असणार आहे. हे प्रदीप मेहता आमच्या जांभुळपाड्याच्या डॉ.गोगटे यांचे जावई असल्याचे काल वहिनीने सांगितले होते. चहा पाणी झाल्यावर आम्ही मोरयाच्या दर्शनासाठी निघालो. जवळ जवळ दोन वर्षांनी माझा मोरया मला असा मंदिरात भेटणार होता. मोरया! माझा देव,माझा सखा, माझं सर्वस्व. मन उचंबळून आलं होतं. प्रथे प्रमाणे आधी धुंडिराज विनायक मंदिरात गेलो अजिबात गर्दी नव्हती. हा मोरयाचा मोठा भाऊ, दर्शन घेऊन नमस्कार केला आणि त्याला अष्टविनायक पदयात्रा संपन्न करवून घे अशी प्रार्थना केली आणि त्याला उजवी घालुन बल्लाळेश्वर मंदिरात गेलो. मी उंदीर मामांच्या कानात मी आल्याचा निरोप दिला आणि सरळ गाभाऱ्यात शिरले आणि मोरयासमोर बसून घेतलं डोळ्यातुन घळा घळा अश्रू वाहात होते. मोरयाशी काय बोलू कसं बोलू काही समजत नव्हतं. मोरयाचा कृपाहस्त माझ्या डोक्यावरुन पाठीवरुन हळूवार फिरत असल्याचे जाणवत होते. कितीवेळ गेला माहीत नाही.ह्यांनी भानावर आणले व मग मी त्यांनी आणलेल्या पुजेच्या थाळीतली फुले दुर्वा मोरयाच्या चरणी वाहिल्या आणि नमस्कार केला. यांनी व रविने पंडीतजींना आमच्या पदयात्रेबद्दल सांगितलं व म्हणून आणलेला नारळ मोरयाच्या चरणी लावून परत घेतला.
ऑफिसमध्ये जाऊन अभिषेकाची व भोजन प्रसादाची पावती केली व मंदिरा शेजारीच असलेल्या माझ्या अक्काच्या माझ्या सर्वात मोठ्या बहिणीच्या घरी गेलो. माझी अक्का तर १९९७ सालीच गेली पण भाचा राजा रानडे व त्यांचे कुटुंब आहे. आम्ही येणार म्हणून राजा घरीच होता. राजा आणि मी वयाने बरोबरीचे आहोत. पण मी मावशी आणि तो भाचा.तसे त्याचे नांव श्री.भालचंद्र विनायक रानडे आहे. आज आम्ही त्याच्या घरी भोजन न करता प्रसादालयात भोजन प्रसाद घेणार व इथे न राहता पुढे नांदगांवला मुक्कामाला जाणार हे ऐकल्यावर थोडा नाराज झाला पण पदयात्री असल्याने प्रसादालयात प्रसाद घ्यायला हवा हे त्याला पटले.
दुपारी एक वाजता पुढे प्रस्थान केले. झाप फाटा,वावळोली, सिद्धेश्वर हे टेकडीवर मंदिर आहे पण तिथे कुणीच नव्हते मंदिर बंद होते. खाली एकवीस गणपती मंदिर आहे पण तेही बंद होते. देवांची विश्रांती चालली होती.
शरदवाडीफाटा, घाटात नांदगांवला जाणारे प्रदीप मेहता भेटले त्यांनी आमच्या सॅक गाडीतुन नेल्या. थोड्याच वेळात घाट उतरणे सुरु झाले.घाट गर्द वनराईने नटलेला आहे. गोगुलवाडी,पोटलुस नंतर नांदगांव आले तेव्हा संध्याकाळचे पाच वाजले होते.
प्रदीप मेहता यांच्या घरी पोहोचलो.प्रदीप पालीला राहतात इथे श्री. व सौ. दक्षता दर्शन मराठे व त्यांची दिव्या व विनायक ही मुले असे केअरटेकर राहतात. चहापाणी झाल्यावर प्रदीप पालीला परत गेले.
मोरया! छानच व्यवस्था झाली. स्वादिष्ट भोजन प्रसाद मिळाला. आता विश्रांती.
आज ३० किलोमीटर चालणे झाले.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा, दिवस तिसरा – नांदगांव ते कोंडेथर.
स्नान नित्य पाठ करुन चहा घेऊन दक्षताचा निरोप घेऊन पहाटे सहा वाजता प्रस्थान केले.
कोलशेत फाटा येथून घाट सुरु झाला. तसा खडा घाट आहे पण सकाळची वेळ, घनदाट झाडी त्यामुळे सहज चढून उतरलोही.ओताणे नंतर रवाळजे येथे हॉटेल साई मधे चहा,वडापाव असा बालभोग घेतला. हॉटेल मालक श्री. शिवाजी रामचंद्र दळवी हे पालीचे राहणारे आहेत. नर्मदे हर.
पुढे भिरा उन्नयी डॅम, कुंडलिका कॅनॉल खूप सुंदर निसर्गरम्य साइट आहे. दुरालीवाडी,साज,साज आदिवासी वाडी येथून विळे घाट सुरु झाला.घाटात दुतर्फा गोल्ड कोकण व्हॅली ही श्रीमंतांच्या मोठमोठ्या सुंदर सुंदर बंगल्यांची कॉलनी आहे. दुसरे लवासाच म्हणा ना. जंगलात असे बंगले बांधायला परवानगी तरी कशी मिळते? या घाटातुन पश्चिमेकडचा रोड महाडला जातो तर पुर्वेकडील पुण्याला.आपल्याला पुण्याकडेच जायचं आहे. घाट उतरुन विळे परसगांवनाका येथे पोहोचलो तेव्हा साडेदहा वाजुन गेले होते. सौरभ हॉटेलमध्ये तिथेच भेटलेल्या श्री.नामदेव ताम्हनकर यांनी बटाटेवडे, भजी, चहा असा पोटभर बालभोग खाऊ घातला व तिथेच असलेल्या सुंदर भव्य दत्तमंदिरात घेऊन गेले. सुंदर तेजस्वी दत्तमहाराजांचे दर्शन घेऊन पुढे निघालो. इथे पदयात्रींची निवास व्यवस्था करु असे श्री. नामदेव ताम्हनकर यांनी सांगितले. नर्मदे हर.
भागाड MIDC खूप मोठा इंडस्ट्रीयल एरिया आहे. विळे सणसवाडी येथे सुभाष म्हस्के हा निरंकारी बाबा भक्त भेटला त्याने आग्रहाने त्यांच्या चहाच्या टपरीवर नेले.थंडगार जलपान केल्यावर एवढ्या भर उन्हात चहा घ्यावाच लागला. मैयाच्या परिक्रमेची आठवण झाली. दर एक दोन किलोमीटरवर असा चहा प्रसाद घ्यावाच लागतो. नर्मदे हर.
इथून म्हणे डोंगरातील पायवाटेने फक्त सात किलोमीटर अंतरावर ताम्हिणी आहे. पण डोंगर म्हणजे सह्याद्री आहे. बेलाग कडे असलेला माहीतगार नसताना आमच्या सारख्या जेष्ठ नागरिकांनी हे धाडस करणे योग्य नाही असा विचार करून आम्ही हायवेनेच जायचे ठरवले. जय हो मोरया की.नर्मदे हर.
घाट सुरु झाला. पुणे महाड जोडणारा हायवे असला तरी ट्रॅफिक फारशी नव्हतीच. जंगल म्हणावे अशी झाडीही नव्हती. उन तापले होते. पण जीवन चलनेका नाम चलते रहो सुबह शाम.
खड्या चढाईचा एक डोंगर संपत आला की वळणावर वाटायचं आता घाट उतरायचा असेल पण sss वळण पार केले की समोर दुसरा डोंगर उभा ठाकलेला असायचा.
हा घाट एवढा खडा आणि मोठा लांबलचक तर तो प्रसिद्ध ताम्हणीघाट किती कठीण असेल असा विचार करत उठत बसत जवळचे पाणी पुरवून पुरवून पित,लिमलेटच्या गोळ्या चघळत नुसते चढतच होतो. चढतच होतो. संध्याकाळचे पांच वाजले होते आणि आम्हाला हवी असलेली कोंडेथर ही पाटी दिसली.
या कोंडेथर गावातच आमचा मुक्काम आज होणार होता. रस्त्यावर एकजण काम करत होता त्याला विचारलं कोंडेथर गांव हेच आहे ना? त्याने खाली दरीत वसलेल्या गांवाकडे बोट दाखवले. बाप रे! आता एवढा डोंगर उतरुन जायचं? रस्त्याच्या कडेला असलेल्या दरीच्या गार्ड सिमेंट ओट्यावर तिघांनीही बसून घेतलं. मोरया! मैया!
आम्हाला मोहनभाऊ केळकर यांनी पुस्तकात सांगितलेल्या शिवराज ढाबा इथे जायचं होतं. त्या कामगार भाऊला विचारले तर शिवराज ढाबा ह्याच रस्त्यावर सरळ पुढे अजून दोन किलोमीटरवर होता.
संध्याकाळ झाली होती. काळोख पडायला लागला होता. परांजपे आणि पवार दोघे पुढे चालत होते रस्त्याच्या कडेला एक मंदिर होते पुजारी दिवाबत्ती करुन चालले होते त्यांना विचारले की आम्ही इथे या मंदिरात आज मुक्काम करु का? उद्या लवकरच पुढे जाऊ. पुजारी म्हणाले हा जंगल एरिया आहे मी परवानगी देऊ शकत नाही. नर्मदे हर.
आता घाट चढणे मात्र संपले होते.आम्ही घाट माथ्यावर होतो. चला निघूया. दीड किलोमीटर वर पोलिस चौकी लागली. पोलिस चौकीत राहण्यासाठी विचारले पण ते म्हणाले अशी परवानगी देता येत नाही. काय करणार? चला पुढे. इथे रायगड जिल्हा संपून पुणे जिल्हा सुरु झाला होता.
थोड्याच वेळात रस्त्याच्या डावीकडे शिवराज ढाबा आला. संध्याकाळचे सव्वा सहा वाजले होते. कॅश काऊंटर वर बसलेल्या श्री. अनंत पवार यांनी आमच्या पाठीवरील सॅक आणि आमचा दमलेला अवतार पाहून ओळखलं हे पदयात्री आहेत ते लगेच उठून पुढे आले व आम्हाला खुर्चीवर बसायला सांगून प्यायला पाणी दिले व म्हणाले, चहा घ्या आणि समोर काम चालू असलेल्या बंगल्यात जाऊन फ्रेश व्हा. तासाभरात ढाबा बंद होईल मग टेबल बाजुला करुन तुमची झोपायची सोय करतो. नर्मदे हर.
चहा घेऊन समोर गेलो. बांधकाम सुरु असल्याने सगळीकडे दगड वीटा,वाळू, सिमेंट पसरलेले होते. जवळच आवारातच छोटेसे मंदिर बांधून पुर्ण झालेले होते. शेजारी नळ होता. मंदिराच्या ओट्यावर सॅक ठेवून हातपाय धुतले व दर्शन घेऊन ओट्यावर बसलो.
आठ वाजता वेटरने जेवायला बोलावले. मटार पनीर,दाल फ्राय, तंदुरी रोटी आणि जिरा राइस असा पोटभर भोजन प्रसाद घेतला. काम करणाऱ्या मुलांनी भरभर टेबल बाजुला करुन झाडून लादी पुसून दिली. अंथरुण पांघरुण आमच्याकडे होतेच.
अनंत पवार भेटायला आले. म्हणाले पुन्हा याल तेव्हा इथे राहावे लागणार नाही बंगला तयार असेल स्वागतासाठी. आजही घरी चला म्हटलं असतं पण घर खाली गांवात आहे आणि तुम्ही फार दमलाही आहात म्हणून इथे व्यवस्था केली आहे. हरकत मुळीच नाही.आपला सेवाभाव उच्च प्रतीचा आहे आणि आम्हाला असे राहण्या झोपण्याची अशा पदयात्रा व परिक्रमा यामुळे सवय आहे. नर्मदे हर. आमचा निरोप घेऊन अनंतराव घरी गेले. आता मात्र कधी अंथरुणावर पाठ टेकतो असे झाले होते. नर्मदे हर. जय हो मोरया की.
आजही ३० किलोमीटर चालणे झाले.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस चौथा
कोंडेथरच्या शिवराज ढाब्यावर काल रात्री विश्रांती झाली पण झोप म्हणावी तशी नाही झाली. पहाटे पाच वाजता उठून प्रातर्विधी केले पण तिथल्या बाथरूममध्ये स्नान करणे शक्य नव्हते. स्टाफ मेंबर झोपलेलेच होते त्यांना डिस्टर्ब न करता आम्ही निघालो तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते.
रस्त्याच्या दुतर्फा जंगल असल्याने व उजाडायला अजुन अवकाश असल्याने किर्र काळोखच होता. टॉर्चच्या प्रकाशात वाटचाल करणाऱ्या फक्त आम्हा तिघांच्या पावलांचा काय तो आवाज होता बाकी सर्व शांत शांत. जानेवारी महिना आहे थंडी प्रचंड आहे आणि म्हणूनच की काय पक्षीही अजुन आपापल्या घरट्यात पंखांच्या उबेत गुरफटून झोपले होते. निरव शांतता अनुभवत चालत असताना आदलवाडी गांवाचा बोर्ड दिसला गांव अर्थातच खाली डोंगराच्या पायथ्याशी होतं.
रस्त्याच्या कडेला श्री स्वामी समर्थ मंदिर आहे पण तेही बंद होते. बाहेरुन नमस्कार केला आणि पुढे निघालो. गरुडमाची इथे डोंगररांगेतुन एक तांबड्या मातीचा कच्चा रस्ता जात होता एका कुठल्यातरी रेसॉर्ट कडे. आता थोडे झुंजूमुंजू व्हायला लागलं होतं. पक्षी किलबिलाट करत जणू एकमेकांना उठवत सांगत होते की उठा उषाराणी आणि तिच्या पाठोपाठ सुरजचाचु यायला लागले आहेत. आता पोटापाण्याच्या कामाला लागायला हवं.
डोंगरवाडी फाटा आला. टाटा पॉवर प्रोजेक्टचा एका नाल्यावरील बंधारा वजा पुल आला खालुन खळाळत वाहणारे पाणी लिफ्ट करुन वीजनिर्मिती केली जाते. सभोवताली असलेल्या घनदाट जंगलाचे जीवनदाता जल असलेले हे जलब्रम्ह. माणसाने त्यालाही हवेतसे वाकवले आहे.अतिशय सुंदर परिसर एक बंद पडलेल्या रेसॉर्टच्या जवळील सिमेंटच्या बाकड्यावर बसलो थोडावेळ.
साडेसात वाजता पुढे निघालो. आता घाट सुरु झाला होता. आज सकाळचा पहिला चहाही झाला नव्हता. कालच्या सारखीच खडी चढाई होती. रस्त्याच्या दुतर्फा दरीत घनदाट जंगल असल्याने थंडी चांगलीच जाणवत होती. घाट माथ्यावरील पठारावर एकुलते एक चंद्रमौळी घर आणि ढाबा दिसला. श्री. लक्ष्मण गोर्हे यांनी आम्हाला पाहिल्यावर चटकन तीन खुर्च्या मांडल्या आणि हसुन आमचं स्वागत केलं.
आमच्याशी गप्पा मारत सुंदर कडक चहा करुन आम्हाला दिला. पदयात्रींच्या राहण्याची भोजनाची व्यवस्था त्यांच्याकडे होऊ शकते असेही सांगितले. आधी आम्ही पदयात्री आहोत म्हणून चहाचे पैसे घेतच नव्हते पण बोहणीची वेळ आहे म्हणून आम्ही आग्रहाने त्यांना पैसे घ्यायला लावले.आणि त्यांचा निरोप घेऊन प्रस्थान केले तेव्हा सकाळचे नऊ वाजले होते.
आता घाट उतार सुरु झाला होता. आडगांव बार्पे, लोणावळा फाटा नंतर आले निवे. बसस्टॉपवर बसलो. रस्त्याच्या पलिकडे जिल्हा परिषद शाळा होती आणि मागच्या बाजुला मुळशी धरणाच्या बॅक वॉटरचा विस्तिर्ण जलाशय होता.
स्वच्छ निर्मळ निळेशार शांत पाणी. जणू निळा गालिचा अंथरला आहे. असं वाटलं की धावत जाऊन त्या मखमली गालिच्यावर लोळण घ्यावी. हात जोडून डोळे मिटून जलदेवतेला प्रणाम केला आणि क्षणभरच मकरवाहिनी नर्मदामैया हसतमुखाने आशिर्वाद देत आहे असं जाणवलं.
मुळशी धरणाच्या पाण्यावर टाटा पॉवर प्रोजेक्टची विज निर्मिती केली जाते. जलाशयाला वळसा घालून पुढे निघालो थोड्याच वेळात पुन्हा घाट सुरु झाला. सारोळे इथे विठ्ठल कामत रेसॉर्ट आणि रेस्टॉरंट आले. सव्वा अकरा वाजले होते आणि भुकही लागली होती म्हणून गेलो आतमधे.
आधी साबुदाण्याची खिचडी नंतर उत्तपा आणि मग मलईदार गोड लस्सी अशी पोटपुजा केली आणि बारा वाजता पुढे निघालो. घाटातुन वाटचाल असली तरी आता उन्हाचा तडाखा चांगलाच बसत होता. अंगातले स्वेटर तर डोंगरवाडीहुन पुढे निघालो तेव्हाच अंगावरुन उतरवुन कंबरेला बांधले होते.
रमत गमत चाललो होतो तेवढ्यात समोरून एक मोटारसायकल आली आणि आमच्या समोर उभी राहिली. आडगांवबार्पे येथील श्री. विजय साकरे उर्फ विजू पहलवान गाडीवरुन उतरले आणि आमची चौकशी करुन आम्हाला शेतातुन नुकतीच काढुन आणलेली लालबुंद 🥕 गाजरं दिली. फोन नंबर दिला आणि अगदी पौड पर्यंतही काही मदत लागली तर फोन करा असं सांगितलं. मोरया कानाशी कुजबुजला मग काय? आहेत ना भगिनी नर्मदाजवळील सेवाव्रती इथे माझ्या परिसरातही? क्षणभर हात जोडून मोरयाला हो आहेत असं म्हणत प्रणाम केला.नर्मदे हर.
साडेबारा वाजता दावडी आले आणि घाट उतारही सुरु झाला. दीड वाजता ताम्हिणी गांव आले. आज आमचा मुक्काम इथेच असणार होता रस्त्याच्या कडेला एका टपरीवर एक बुजुर्ग बाबाजी बसलेले होते त्यांना आम्ही अण्णा राळेभात यांच्या बद्दल विचारले कारण आजच्या मुक्कामाला आम्हाला अण्णा राळेभात यांच्याकडे जायचं होतं. ज्यांना विचारले तेच स्वतः अण्णा राळेभात होते. आम्ही आमच्या पदयात्रे बद्दल सांगितलं आणि त्यांच्याकडे निवास भिक्षा मागितली. नर्मदे हर.
रस्त्याच्या पलिकडे असलेल्या शाळे जवळून अण्णांबरोबर जवळ जवळ एक किलोमीटर अंतरावरील विंध्यवासिनी विंझाईमाता मंदिरात आलो. एका छोट्या नदीमैयाच्या काठावर हे बऱ्यापैकी मोठे मंदिर असुन भव्य सभामंडप आहे. दर्शन घेऊन मंदिरा मागे असलेल्या भक्त निवासात एका खोलीत आसन लावलं. खोली स्वच्छ आहे. बाजुलाच स्वच्छ बाथरुम वगैरे सोय आहे. सोलर गिझर होता. सकाळी स्नान झाले नव्हते म्हणून आधी स्नाने करुन कपडे धुवून वाळत घातले आणि थोडावेळ विश्रांती घेतली.
संध्याकाळी चार वाजता शेजारी असलेल्या विंझाई हॉटेल मधे चहा बिस्किटे घेतली आणि रात्रीच्या भोजनाची ऑर्डर दिली आणि मग नदीमैयाच्या काठावर जाऊन बसलो. मैयाच्या पलिकडच्या काठावर हिरवेगार शेत वाऱ्यावर हळुवार डुलत होतं. दोन्ही तीरांना जोडणारा छोटासा वसंत बंधारा आहे. अवखळ लहान लहान मुलं पाण्यात उड्या मारत खेळत होती. हसत होती. निरागस बालपण. तुकाराम महाराज म्हणालेच आहेत लहानपण देगा देवा मुंगी साखरेचा रवा. मुलांची गंमत पहात बसलो थोडावेळ. नर्मदे हर.
संध्याकाळी सात वाजता मंदिरात सायं आरतीमधे सहभागी झालो आणि नंतर रुमवर येऊन आमचा सायं नित्यपाठ केला आणि मग हॉटेल विंझाईमधे जाऊन पिठलं भाकरी बटाट्याचा रस्सा आणि भात असा भोजनप्रसाद घेतला आणि रुममध्ये परत आलो.
काल शिवराज ढाब्यावर नीटशी झोप लागली नव्हती.आज मात्र पलंग गादी उबदार ब्लॅंकेट मधे गुरफटून निद्रादेवीची आराधना करणार. आज तेवीस किलोमीटर चालणे झाले. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस पांचवा – ताम्हिणी ते पौड.
अण्णा राळेभात पहाटे तीन वाजताच उठून स्नानादि उरकून विंझाईमाता मंदिरात पुजा करायला गेले.आम्ही चार वाजता उठलो.बाथरुम दोन असल्याने आवरायला मुळीच वेळ लागला नाही. स्नान करुन नित्य पाठ करायला मंदिरात गेलो. माझे स्तोत्र व नर्मदाष्टक म्हणणे अण्णांना फार आवडले.नर्मदे हर.
अण्णा सर्कल ऑफिसर होते पुण्याला. त्यांचा मोठा मुलगा तहसीलदार होता तोही रिटायर झाला असून पुण्याला तळ्यातल्या गणपतीची म्हणजे सारसबाग गणपतीची सेवा करत असतो. मोठा नातू आस्ट्रेलियाला असतो. ही माहिती अण्णांनी आमच्यासाठी चहा करता करता दिली. चहा प्रसाद घेऊन अण्णांना नमस्कार करुन आम्ही प्रस्थान केले तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते.
काल आमच्या उजवीकडे असलेला मुळशी तलाव आता आम्हाला डावीकडून साथ देत होता. झुंजू मुंजूही अजून झाले नव्हते तोच पक्षांचा किलबिलाट सुरू झाला होता. थंडी चांगलीच पडली होती.
साडेसहा वाजता चिचवली मागे टाकून आमची तीन डब्यांची विनोबा एक्स्प्रेस पुढे निघाली. पुर्वेला लाल भगवा सोनेरी रंगांची उधळण करत उषाराणी हसत होती सात रंगांच्या सात घोड्यांच्या रथावर अरुणदेव भगवान भास्कराच्या रथाचे सारथ्य करत होते.
वारक आले तेव्हा सव्वा सात वाजले होते.एका बसस्टॉप मधल्या बाकड्यावर बसलो. समोरच एक घर होते आणि अंगणात दुकानवजा टपरी होती.मनात आलं चहा मिळाला तर किती छान होईल.एक ताई घरातुन बाहेर आल्या आणि अंगण झाडून सडा रांगोळी करुन घरात जाताना माझ्याकडे पाहिलं मी सवयीने हात जोडून नर्मदे हर म्हटलं.त्यांनीही हसून नमस्कार केला आणि घरात गेल्या पांच मिनिटांत आमच्यासाठी चहा घेऊन बाहेर आल्या. मोरया म्हणाला, फक्त मैयाच नाही मी सुद्धा माझ्या मुलांच्या मनात आलं की लगेच ती इच्छा पुरवतो. खरं आहे. आज पावेतो ह्या पांच दिवसांत हे पदोपदी जाणवत होते. नर्मदे हर. ताईंशी पदयात्रा, परिक्रमा याबद्दल दोन शब्द बोलून त्यांचे आभार मानले आणि इंजिनात चहाचं इंधन पडल्यावर आमची तीन डब्यांची विनोबा एक्स्प्रेस सुसाट निघाली. नर्मदे हर.
पळसे आले. या गांवात एक स्वयंभू शिवमंदिर आहे. मूळ मंदिर मुळशी धरणात बुडाले. मुळशी धरण १९१८ सारी बांधले आहे.मंदिर बुडाल्या वर काही दिवसांतच मंदिरातील शिवपिंडी काठावरील एका शेतकऱ्याच्या शेतात प्रकट झाली.यथावकाश गावकऱ्यांनी तिथे मंदिर बांधले. शिवरात्रीला येथे मोठी यात्रा भरते.आता पुन्हा डावीकडे मुळशीचा निळा जलसागर आमची साथ करु लागला. ढोकळेवाडी,गोणेवाडी. मुळशीच्या किनाऱ्यावर मोठे मोठे सोलर पॅनल लावलेले होते. हिरवीगार शेते, झाडेझुडपे तर उजवीकडील डोंगर उतारावर काही लाल कौलारू घरं,मध्येच मोठमोठे सुंदर सुंदर रिसॉर्ट एखाद्या चित्रपटात सिमला कुलू मनाली दाखवतात ना तसंच इथं दिसत होतं. घाटरस्ताच होता पण ताम्हिणी सारखा अवघड कठीण नव्हता. अरे हो! एक सांगायचं राहिलं. विळे पासुन आम्ही जो कठीण घाट चढला तोच ताम्हिणी घाट होता हे आम्हाला माहीतच नव्हतं. काल ताम्हिणीला अण्णांशी बोलता बोलता मी म्हटलं कालचा घाट इतका मोठा आणि कठीण होता तर उद्याचा ताम्हिणी घाट किती अवघड असेल तेव्हा हसत हसत अण्णा म्हणाले अगं कालचाच घाट खरा ताम्हिणी घाट होता. उद्याचा ही ताम्हिणी घाटच आहे पण तो एवढा अवघड नाही. पौड ते विळे ह्या सगळ्या घाटाचेच नांव ताम्हिणी घाट आहे. नर्मदे हर.
मुळशी खुर्द आले तेंव्हा घड्याळ सकाळचे दहा वाजले म्हणत होते. रस्त्याच्या डावीकडे हॉटेल आशिर्वाद हे कानगुडे पाटील यांचे रेस्टॉरंट व लॉज होते. भूक लागलीच होती म्हणून गेलो. छानसा नाश्ता केला.कानगुडे पाटील म्हणाले पुन्हा याल तेव्हा आमच्या कडेच राहायचं नर्मदे हर.
आता रस्त्याच्या दुतर्फा शेती, बगिचे, बंगले दिसू लागले. मोहनभाऊ केळकर यांनी लिहिलेला तेजपाल सिंग बेदी यांचा बंगला दिसला म्हणून गेलो पण ते नव्हते. चला पुढे.
परत घाटाची चढाई सुरु झाली. घाट संपताच संपता समोर उंचावर मुळशी धरण दिसत होते. ब्रिटीश कालिन भक्कम दगडी धरण आहे. आमच्या भंडारदरा धरणासारखेच. हे धरण होऊ नये म्हणून सेनापती बापट यांनी लढा दिला होता. आता घाटाचा तीव्र उतार सुरु झाला. आपोआपच भरभर चालायला लागलो आणि एका ठिकाणी माझ्या पायगाडीला अर्जंट ब्रेक लागला. एका झाडाच्या शेंड्याकडे माझे लक्ष गेले होते. त्या झाडाच्या तीन फांद्यांच्या बेचक्यात सुंदर काळेभोर मातीने बनवलेले घरटे म्हणा किंवा वारुळ म्हणा दिसत होते. इतके नीटनेटके, गुळगुळीत,सुबक बांधकाम कितीतरी वेळ आम्ही बघत राहिलो.भगवंताची लिला अगाध आहे. प्रत्येक जीवाला त्याने काही ना काही कौशल्य बहाल केलेले आहे. नर्मदे हर.
तीव्र उतार उतरल्यावर आले मुळशी बुद्रुक. येथे सेनापती बापट यांनी केलेल्या सत्याग्रहाची व हुतात्म्यांच्या स्मृती बद्द्ल बांधलेला स्मृती स्तंभ व सेनापती बापट हायस्कूल आहे. पुढे माले या गावा नंतर दुपारी एक वाजता आम्हाला ज्या एकनाथ नांगरे पाटील यांच्याकडे जायचे होते ते दिसली हे गांव आले. ह्यांचे नांव ही मोहनभाऊ केळकर यांच्या पुस्तकात आहे. आम्ही आधी फोन केला असल्याने ते वाटच पाहात होते. सुप्रसिद्ध पोलिस आयुक्त श्री. विश्वास नांगरे पाटील यांचे हे काका आहेत. स्वयंपाक तयारच होता.फ्रेश होऊन भोजन प्रसाद घेतला.
दुपारचे दोनच वाजले होते आणि पौड फक्त दहा किलोमीटर होते म्हणून पुढे जायचे ठरवले व एकनाथ नांगरे पाटील यांचा निरोप घेऊन विनोबा एक्स्प्रेसला ग्रिन सिग्नल दिला.
जामगांव, शेरे, आकोले इथे एका टपरीवर चहा घेऊन पुढे निघालो. कोंडाळे नंतर पौडला पोहोचलो तेव्हा संध्याकाळचे साडेपांच वाजले होते. आम्हाला वाटले पौड मोठे गांव आहे म्हणजे लॉज असेलच म्हणून बघत बघत पुढे पुढे जात राहिलो पण एकही लॉज दिसत नव्हते. बसस्टॅण्ड जवळच्या हातगाडीवर चहासाठी थांबलो. एकनाथ नांगरे पाटील यांनी सांगितलेल्या विठ्ठल मंदिराची जिथे वारकरी उतरतात त्याची चौकशी केली तर ते अजून तीन किलोमीटर पुढे आणि तेसुद्धा गांवात आंतमधे होते. बापरे,अजून तीन किलोमीटर चालणे शक्य नव्हते म्हणून पौडचे सरपंच कुठे राहतात यांची चौकशी करु लागलो कारण आम्ही पदयात्री होतो व पौड गांवाचे पाहुणे असल्याने सरपंचांनी आमची निवास व्यवस्था करायला हवी म्हणून विचारले. सरपंच पुण्याला गेले आहेत असे कळले. तेवढ्यात तिथे श्री. नंदू अवसरे आले व आम्ही पदयात्रा करत आहोत हे समजल्यामुळे त्यांनी आम्हाला बाजारपेठेतील विठ्ठल मंदिरात श्री. गिरीश जोशी यांच्या कडे पाठवले व मी तिथेच राहतो व तुमच्या मागोमाग येतोच असे म्हटले. नर्मदे हर.
बाजारपेठेतुन विचारत विचारत विठ्ठल मंदिरात श्री. गिरीश जोशी यांच्या कडे पोहोचलो. त्यांनी सहर्ष स्वागत केले. माडीवर स्वतंत्र सेल्फ कंटेंट रुम दिली. मोरया म्हणाला, तुम्ही एवढी माझ्या आठ स्थानांची दर्शन पदयात्रा करताहात तेव्हा तुमची कुठेही गैरसोय मी होऊ देणारच नाही. जय हो मोरया! नर्मदे हर.
आज भोगी आहे म्हणून गौरी वहिनींनी जेवायला मुगाच्या डाळीची खिचडी,बाजरीची भाकरी,घेवड्याची भाजी, गुळाच्या पोळ्या केल्या होत्या.
तीस किलोमीटर चालून दमलेल्या आम्हाला हा सुग्रास भोजन प्रसाद देऊन आणि उत्तम निवास व्यवस्था करुन आमच्यावर मोरयाची किती कृपा आहे,प्रेम आहे याचा प्रत्यय आला.
नंदू अवसरे म्हटल्याप्रमाणे भेटायला आले. गिरीश जोशी,गौरीवहिनी,नंदू अवसरे यांना धन्यवाद म्हटले तर त्यांचे म्हणणे,ही मोरयाची सेवा करण्याची संधी मिळाली हे आमचे भाग्य. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस सहावा – पौड ते भुगांव
स्नान नित्य पाठ करुन खाली गेलो. आज संक्रांतीचा सण आहे.गौरीवहिनींनी आधी चहा दिला आणि मग माझी ओटी भरली. बांगड्यांसाठी शंभर रुपये दिले. सगळ्यांना तिळगुळ दिला. तिळगुळ घ्या गोड गोड बोला आणि परत नक्की या असे म्हटले. गुळाच्या पोळ्या आणि तिळगुळ बांधून बरोबर दिला. आम्हीही त्यांना नाशिकला येण्याचे आमंत्रण दिले. मोरया! मैया! तुमची कृपा अगाध आहे. किती थोड्याशा वेळातच माणसे एकमेकांचे जीवलग होऊन जातात. नर्मदे हर.
नंदू अवसरे यांच्या घरी गेलो.चहा झाला आणि त्यांचा व जोशी कुटुंबाचा निरोप घेऊन सव्वा सहा वाजता पुण्याकडे प्रस्थान केले.
दारवली, धनवेवाडी, सुतार वाडी, कासारआंबोली, शिंदेवाडी नंतर पिरंगुट आले तेव्हा साडेआठ वाजले होते नास्ता करण्यासाठी हॉटेल श्रीपाद मधे गेलो. आमच्या पाठीवरील सॅक, हातातली काठी आणि पायातले ट्रेकिंग शूज पाहून श्री.देव यांनी चौकशी केली व अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा करत आहोत हे सांगितल्यावर ते म्हणाले, पिरंगुटमधे चिंचवडच्या चिंतामणी गणपतीचे स्थान आहे व ते स्वतः मोरया गोसावींचे वंशज आहेत. पण आम्हाला पुढे जायचे असल्यामुळे तिथूनच नमस्कार केला व पुढे निघालो तेव्हा सकाळचे दहा वाजले होते.
आता घाट सुरु झाला होता. दरीत नवीन पुणे वसलेले दिसत होते. पुणे महाड हायवे असल्याने खूप ट्रॅफिक वाढली होती. भुकूम नंतर भूगांव आले तेव्हा बारा वाजायला आले होते.
आजचा आमचा मुक्काम आमच्या मुलीची मैत्रीण सौ. स्मिता संदीप नेटके हिच्या घरी भुगांव मधील ग्लोरिया हाउसिंग सोसायटीत होता. तिला फोन केला व थोड्याच वेळात तिथे पोहोचलो तर स्मिता आम्हाला घ्यायला येतच होती, आम्हाला गेट बाहेरच भेटली.
उद्या स्मिताच्या मुलीचा अपुर्वाचा वाढदिवस आहे म्हणून इथेच मुक्काम असणार आहे.
दिवस सातवा.भुगांव येथेच स्मिताकडेच मुक्काम . अपुर्वाचा वाढदिवस साजरा.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा – दिवस आठवा — भुगांव ते लोणी काळभोर
आज पहाटे स्नान, नित्य पाठ करुन आमची तीन सैनिकांची फौज पुण्यावर स्वारी करायला निघाली तेव्हा पहाटेचे पांच वाजले होते. कोथरुड नंतर नळस्टॉप येईपर्यंत सगळं तसं शांत होतं पण म्हात्रेपुल क्रॉस करुन टिळक रोडवर येईतो चारी बाजूंनी आमच्यावर जणू हल्लाच सुरु झाला इतक्या गाड्या की आम्ही पायी चालतो हा जणू आमचा गुन्हा झाला होता.पण आम्हीही नाशिकचे खंदे वीर होतो ह्या सगळ्या हल्ल्याला यशस्वीपणे तोंड देत स्वारगेट चौक पार करुन सोलापुर रोडवर पोहोचलो.
आर्मी क्वार्टर पाशी पोहोचल्यावर रस्त्याच्या थोड्या आतल्या बाजुला वृक्षराजीच्या सावलीतील मोठमोठ्या पाईपलायनीतल्या पाइपांवर बसलो. भूगांव ते इथपर्यंत यायला साडेनऊ वाजले म्हणजे बघा साडेचार तास आम्ही खिंड लढवली. पाइपावर बसून स्मिताने दिलेले पोहे आणि गौरी वहिनींनी दिलेल्या गुळाच्या पोळ्या असा बालभोगप्रसाद घेतला. आणि पुन्हा ट्रॅफिकच्या हल्ल्याला सामोरे जायला तयार होऊन दहा वाजता निघालो.
रेसकोर्स, भैरोबा नाला, काळूबाई, रामटेकडी, विवेकानंद नगर, हडपसरला डावीकडे वळून तुपे हॉस्पिटल, दत्तमंदिर,वारीथांबा पार करुन मांजरीला पोहोचलो तेव्हा दुपारचा एक वाजुन गेला होता. शेवाळे वाडी येथे गुरुदा ढाबा येथे भोजनासाठी गेलो.
आम्हाला आजचा मुक्काम लोणी काळभोर येथे श्री.केशवबाबा काळभोर यांच्या कडे करायचा होता म्हणून त्यांना फोन केला तर त्यांच्या मुलाने उचलला व बाबा एकाएकी आजारी झाल्याने त्यांना पुण्याला ऍडमिट केले आहे असे सांगितले. पण तुम्ही विठ्ठल मंदिरात जा तिथे सोय होईल असे म्हणाला. नर्मदे हर. जेवण झाल्यावर अडीच वाजता पुढे प्रस्थान केले.
भावरा वाडी, वाकवस्ती, कदम वस्ती, लोणी रेल्वे स्टेशन येथे हायवे क्रॉस करुन लोणी काळभोर गांवात शिरलो तेव्हा संध्याकाळचे पाच वाजले होते. दत्तमंदिर लागले दर्शनासाठी आत गेलो म्हटलं इथे सोय झाली तर इथेच आसन लावायचे. पण मंदिरात कुणीच नव्हते. म्हणून दर्शन घेतले आणि पुढे विठ्ठल मंदिराकडे निघालो. तसे जवळच होते विठ्ठल मंदिर. पुंडलिक वरदा हरी विठ्ठल. दर्शन घेतले. तिथे एक माताजी कथा वाचत होत्या. त्यांना आमच्या पदयात्रेबद्दल सांगितलं व काळभोर काका आज आमची व्यवस्था करणार होते पण ते ऍडमिट आहेत व त्यांच्या मुलाने विठ्ठल मंदिरात सोय होईल असे सांगितले हे सांगितल्यावर त्या बसा म्हणाल्या म्हणून बाहेर बेंचवर बसलो.
त्यांचा आपसांत विचार झाला आणि सुशिला वेदपाठक या ताई बाहेर आल्या आणि आम्हाला त्यांच्या घरी घेऊन गेल्या. त्यांच्या घरी सहर्ष स्वागत झाले. मोरया,मैया सद्गुरुं यांच्या कृपेचा पुन्हा प्रत्यय आला. नर्मदे हर.
फ्रेश होऊन चहा घेऊन कपडे धुवून वाळत घातले. वेदपाठक यांचे घर छोटेसे आहे पण मन मोठे विशाल आहे. सायं नित्य पाठ झाल्यावर रवि पवारने नवनाथ पोथीचा पांचवा अध्याय वाचला. श्रवणासाठी घरातले सर्वजण बसले होते.रात्री भोजनासाठी भरलीवांगी, पुरणपोळी, शिरा असा छान बेत होता. जय हो मोरया की,नर्मदे हर.
आज ३२ किलोमीटर चालणे झाले. आता निद्रा देवीची आराधना.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस नववा – लोणी काळभोर ते उरळी कांचन
स्नान नित्य पाठ झाल्यावर चहा घेऊन वेदपाठक ताईंचा निरोप घेऊन आमची तीन डब्यांची विनोबा एक्स्प्रेस लोणी काळभोर स्टेशनवरुन सुटली तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते.
हायवे क्रॉस करुन समोरच्या रस्त्याने थेऊरकडे निघालो. दोन्ही बाजूंनी हिरवीगार शेते आणि मधून सिंगल डांबरी काळाभोर रस्ता. थंडगार वाऱ्याच्या झुळका शेतावरुन वाहात येऊन आमच्या अंगाला झोंबत होत्या. स्वेटर, हातमोजे, कानटोपी सगळा जामानिमा केलेला होता तरीही गारठा प्रचंड जाणवत होता. जणू मैया किनाऱ्यावरुनच वाटचाल करत आहोत.नर्मदे हर.
साडेसात वाजता थेऊरला पोहोचलो.मंदिराच्या बुटक्या दिंडी दरवाजातून आत जाताना स्वामी कादंबरीत लिहिलेला रमाबाई आणि सख्यांचा साईसुट्यो म्हणत हसण्या खिदळण्याचा आवाज मनाच्या कानांवर पडत असल्याचा भास झाला आणि रमामाधवांच्या न पाहिलेल्या न अनुभवलेल्या आठवणींनी डोळ्यांच्या कडा पाणावल्या.
घंटानाद करुन सभामंडपातुन गाभाऱ्यात प्रवेश केला. नुकतीच पुजा पार पडली होती.सुस्नात भाळी केशरी गंध माथ्यावर हिरव्यागार दुर्वांच्या वर नीटपणे वाहिलेली लालबुंद जास्वंदीची फुले त्यावर मुगुट, गळ्यात दुर्वांचा,जास्वंदीच्या आणि जाईजुईच्या फुलांचा हार घातलेलं मोरयाचिंतामणीचे गोजिरे रुपडे भारावून जात हात जोडून कितीतरी वेळ बघतच राहिलो. नंतर भानावर येत तिथेच समोर बसून प्रणम्य शिरसा देवं, मोरया मोरया मी बाळ तान्हे आणि भक्तेच्छा पुरवावया करीतसे पल्लीपुरी वास हा ही माझी आवडती स्तोत्रे म्हणून नमस्कार करुन यात्रेचा नारळ दाखवून बाहेर आलो.
पंडीतजींकडे अभिषेकाची पावती करुन त्यांना नमस्कार करुन देवाला उजवी घालून माधवराव पेशवे यांच्या ओवरीत आलो. नमस्कार केला.गळा भरुन आला होता.आपल्या देशाचं नशीबच असं का आहे? शिवाजी महाराज, संभाजी महाराज, बाजीराव पेशवे, नानासाहेब पेशवे, सदाशिवरावभाऊ, माधवराव पेशवे सगळी चांगली कर्तबगार माणसे अशी अल्पायुषी होऊन ऐन उमेदीच्या काळातच का गेली?
थोडावेळ बसलो आणि मग जड अंतःकरणाने बाहेर पडलो. प्रसादाचे दुकान असलेल्या अश्विनी गुरव हिने राजगिरालाडूचे एकेक पाकिट प्रत्येकाला दिले.नर्मदे हर.
नऊ वाजता पुढे निघालो. रेकुवस्ती इथे भक्ती-शक्ती असे नांव असलेल्या शेतातील बंगल्यातील सौ.शांताबाई लक्ष्मण काकडे या ताईंनी बोलावलं पदयात्रे बद्दल विचारले आणि चहा प्रसाद दिला. त्याही वारीला जातात.नर्मदे हर.
नायगांव, प्रयाग धाम आश्रम, कोरेगांव मुळ, सणसवाडी, गडकरी वाडी नंतर उरळीकांचन आले तेव्हा एक वाजुन गेला होता म्हणून रेल्वे अंडरपासमधून बाजारपेठेतील मुक्ताई भोजनालयात भोजन करुन महादेव मंदिराजवळ सरपंच श्री. दत्तात्रय कांचन यांच्या घरी गेलो. ह्यांचा संदर्भही मोहनभाऊ केळकर यांच्या पुस्तकात आहे. कालच फोन करुन आम्ही येणार असल्याचे कळवले होते.
त्यांच्या मुलीचे दोन दिवसांनी लग्न आहे.आज घाणा भरणे, स्त्रियांना बांगड्या भरणे असा सोहळा होता घरात बरेच पाहुणेरावळे आलेले होते तरीही आमचे सहर्ष स्वागत केले.
मला मुलीची आत्या म्हणून बांगड्या भरल्या. ह्यांना आणि रविला टॉवेल टोपी दिली. आम्हीही आहेर केला.रात्री जेवायला पावट्याची उसळ, बाजरीची भाकरी, कारळ्या तीळाची चटणी, वरणभात आणि बुंदीचे लाडू असा बेत होता.
आमची झोपण्याची व्यवस्था मंगलकार्यालयाच्या हॉलमध्ये केलेली होती पण तिथे सत्संग होणार होता व आम्हाला झोपेची नितांत आवश्यकता होती म्हणून आम्ही गच्चीवर झोपणे पसंत केले.गच्चीत सगळी सोयही होती आणि थंडीतर अजिबातच नव्हती. जणू आम्हाला उघड्यावर झोपायचं होतं म्हणून मोरयाने थंडीला थोपवून धरले होते.
आज फक्त २१ किलोमीटर चालणे झाले होते. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस दहावा – उरुळी कांचन ते जेजुरी
प्रातर्विधी उरकून प्रस्थान केले तेव्हा पहाटेचे पावणेपांच वाजले होते. हायवेवर येऊन टपरीवर चहा घेतला.आज थंडी अगदीच कमी आहे. शितोळेवस्ती, शिंदवणे नंतर घाट सुरु झाला तेव्हा सव्वा सहा वाजले होते. तसा खडा घाट आहे पण वृक्षराजी जवळजवळ नाहीच. साडेसातला घाटमाथ्यावर पोहोचलो. पुरंदर उपसा जलसिंचन योजना कार्यालय आहे. इथून घाट उतरायला सुरुवात केली. अर्ध्या तासात वाघापुर आले नास्ता करुन पुढे निघाल्यावर चौफुला आला. उजवीकडे सासवड डावीकडे माळशिरस,मागे उरळीकांचन आणि समोर जेजुरी. चला जेजुरीला जाऊ. नर्मदे हर.
सिंगापुर, दत्त वाडी,चौफला,भेराळेवस्ती,मेमाणे वस्ती,बेलसर येथे शिवशंभो हॉटेलमधे चहा घ्यायला गेलो.पदयात्रेबद्दल बोलणे झाले तेव्हा हॉटेल मालकाने सांगितले की रस्त्याने गेलात तर जेजुरी आठ नऊ किलोमीटर पडेल व शॉर्टकटने गेला तर पांच किलोमीटर पडेल म्हणून शॉर्टकटने जायचे ठरवले. त्यांनी चहाचे पैसे घेतले नाहीत. नर्मदे हर.
बेलसर प्रायमरी इंग्लिश स्कूल समोरुन कच्च्या रस्त्याने वाटचाल सुरू केली. सर्वच प्रदेश अगदी उजाड,शेती ओसाड पडलेली. डाळिंब,पेरुच्या बागा वाळून मरुन गेलेल्या.उन खूपच कडक झालेले.तहान लागली होती आमच्या जवळचे पाणी पुर्ण झाले होते (पाणी, अन्न कधी संपले असे म्हणू नये असे एका महाराजांनी सांगितले आहे.) एका शेतात एक भाऊ होते त्यांच्या जवळ पाणी मागितले तर त्यांनी देण्यास असमर्थता दर्शवली म्हणाले,आठ वर्ष झाली खंडोबा महाराज कोपले आहेत.पावसाचा थेंबही नाही. सगळ्या बागा मरुन गेल्या. खरच त्या वाळलेल्या बागा पाहुन मनात विचार आला,वृक्ष, वनस्पती हे सुद्धा जीव आहेत कुठल्या जन्माचे हे प्रारब्ध भोगत असतील? बिचारे पाण्यासाठी आपल्या जागेवरुन उठून जाऊही शकत नाहीत. नर्मदे हर.
पुढे निघालो.काळाणेफार्म येथील घरात पाणी मागितले.सौ. बकुळा तुकाराम कुदळे या माताजीनी हसून स्वागत केले.ओट्यावर बसलो.थंडगार जलामृत प्राशन केले.जीव शांत झाला. खरोखरच पाणी अमृतच असते,फार किंमती आहे पाणी आणि आपल्याला त्याची किंमत नाही,वाटेलतसे फुकट घालवतो आपण. बकुळाताईंनी चहाही दिला. त्यांनाही नर्मदा परिक्रमा करायची आहे. नर्मदे हर. पुढे प्रस्थान केले.
दोन वाजता जेजुरीत प्रवेश केला. खंडोबा म्हाळसा बाणाई यांना शिखर दर्शन करत नमस्कार केला आणि भक्त निवासात गेलो.व्यवस्थापक श्री.पुंडलिक भोसले यांनी खोली नंबर १०५ आम्हाला दिली. आज इथे पनवेल,शिरढोण येथील आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके यांचे भक्त असलेले ३२० तरुण १५० मोटरसायकलींवरुन सामान टेम्पोत ठेवून अष्टविनायक, जेजुरी दर्शन यात्रेला निघालेले भेटले.आम्ही तीन जेष्ठ नागरिक पदयात्रा करत आहोत हे कळल्यावर आमच्या पाया पडण्यासाठी अहमहमिकेने येत गेले. आणि आम्हाला आग्रहाने छोले, पुलाव, जिलबी असा भोजन प्रसाद दिला, बिसलरी पाणीही दिले. मोटरसायकल वर नर्मदा परिक्रमा करता येईल का, किती दिवस लागतील वगैरेही विचारले. नर्मदे हर.
भक्तनिवासचे व्यवस्थापक श्री. पुंडलिक भोसले हे शिवसैनिक असून सनातन संस्थेचे कार्यकर्ते आहेत.
थोडी विश्रांती घेऊन संध्याकाळी जेजुरी गडावर गेलो. बऱ्यापैकी गर्दी होती पण छान दर्शन मिळाले. स्कुटरवरुन दोन-तीन वेळा अष्टविनायक यात्रा केली पण कधी जेजुरीला येणे झाले नव्हते.आज खंडोबा महाराजांनी बोलावले म्हणून येणे झाले हेच खरे. नर्मदे हर.
रात्री भोजनालयात भोजन प्रसाद घेतला. आता विश्रांती. आज २८ किलोमीटर चालणे झाले. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस अकरावा – जेजुरी ते सुपा
स्नान नित्य पाठ करुन पहाटे पांच वाजता प्रस्थान केले. चौकात येऊन चहाचे इंधन भरले आणि विनोबा एक्स्प्रेस निघाली पुढच्या स्टेशनकडे. नर्मदे हर.
सहज मागे वळून पाहिले तर जेजुरी गडाची नवलाख पायरी दिव्यांच्या लखलखाटाने चमकत होती. ते इतके सुंदर दृश्य होते की पुन्हा पुन्हा मागे वळून बघत पुढे पुढे जात होतो.
जवळार्जुन, मांडवी, आंबी, ढोलेमळा इथे श्री. सुरेश खोपडे यांची नवी दिशा ऍकॅडमी अर्थात कुडाची शाळा ही अभिनव शाळा आहे. कुडाच्या भिंती,गवताचे उतरते छप्पर, सारवलेली जमीन,अंगण पुढे छानसी बाग, अंगणात ध्वजस्तंभ.आजुबाजुला शेती, फळबाग असलेले सुंदर निवासी विद्या संकुल आहे. इथे नेहेमीच्या शिक्षणा बरोबरच शेती संवर्धन, निसर्ग संवर्धन याचेही शिक्षण दिले जाते. खूप छान धेय्याधिष्ठित प्रकल्प आहे. जरुर एकदा जाऊन बघायला हवाच असा सुंदर प्रकल्प आहे.
पुढे कुलकर्णी मॅनेजमेंटच्या आर्या रेस्टॉरंट मध्ये नास्ता घेऊन निघालो तेव्हा सकाळचे साडेदहा वाजले होते.
अकरा वाजता मोरगांवला भक्तनिवासात पोहोचलो. फ्रेश होऊन मंदिरात गेलो. इथे मोरया समोर मोठा नंदी आहे. फारशी गर्दी नव्हती.छान दर्शन झाले. अभिषेकाची पावती केली व योगेश टांकसाळे यांच्या कडे गेलो.
इथे माझ्या ताईने श्रीमती सुशिला जोशी हिने काही देणगी देऊन अशी व्यवस्था केली आहे की आमच्या परिवारातील व्यक्ती इथे रुममध्ये विनामूल्य राहू शकतात. माझ्या ताईचे मोरगांवचा मोरया आराध्य दैवत आहे. माझ्या माहेरी गणपतीची उपासना चालते. माझ्या ताईच्या मागे माझा प्रमोद दादा व संगिता वहिनी यांनी ही परंपरा सुरु ठेवली आहे. जय हो मोरया की.
संगिता वहिनीला फोन केला. योगेशभाऊ ही तिच्याशी बोलले. भोजन प्रसाद घेतला फक्त बारा वाजले होते आता दिवसभर काय करणार? योगेशभाऊ म्हणाले, सुपा येथे पुष्टिपती गणपती मंदिर आहे. हा गणपती मोरगांव च्या मोरयाचा जेष्ठ बंधू आहे व सुपा इथून फक्त आठ दहा किलोमीटर आहे. त्या मंदिरात श्री.अरुणकाका देशपांडे हे व्यवस्थापक आहेत म्हणजे ते मंदिर त्यांचेच आहे.व त्यांच्याकडे राहता ही येईल.नर्मदे हर. पुढे जायचे ठरवले आणि योगेश भाऊंचा निरोप घेऊन निघालो.
अडीच वाजता हॉटेल गुरुकृपामधे श्री.सागर भोंडवे यांनी बोलावले स्प्राइट प्यायला दिले. नर्मदे हर. पुढे वाटचाल करत असताना श्री. जनार्दन नारायण भोसले हे तरडोली येथे राहणारे गृहस्थ भेटले. त्यांनी अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा केलेली आहे. त्यांनी त्यांचा फोन नंबर दिला आणि उद्या कुरकुमला आमच्या साठी भोजनाचा डबा आणेन असे सांगितले. मोरया,मैया! खरोखरच सेवा परमोधर्म: नर्मदे हर.
सुपा फाटा आला. उजवीकडील वाट सुपा गांवात जात होती. संध्याकाळी साडेचार वाजता सुपा गावातील पुष्टिपती गणपती मंदिरात पोहोचलो. श्री. अरुणकाका व सौ. अंजली देशपांडे मंदिरातच होते. नमस्कार करुन योगेश भाऊंची ओळख सांगितली व आमच्या पदयात्रेबद्दलही सांगितलं.
देशपांडेकाकांनी राहायची सोय होईल पण अंजली वहिनींचे वय झाले आहे त्यामुळे जेवणाची सोय होणार नाही असे सांगितले. व गांवात श्रीराम भोजनालय आहे हेही सांगितले. नर्मदे हर.
घराच्या व्हरांड्यात सॅक ठेवून हातपाय धुतले आणि पुष्टिपती गणपती बाप्पा चे दर्शन घेऊन बाजारात गेलो.श्रीराम हॉटेल मधे चहा घेऊन जेवणाचे विचारले तेव्हा आम्ही देशपांडे काकांकडे उतरलो आहोत हे सांगितल्यावर मालक म्हणाले मी तुमचा तिघांचा आणि अरुण काकांचा असे दोन डबे घरी पाठवतो. नर्मदे हर.
आम्ही बसस्टँडवर गेलो, उद्याच्या रस्त्यांची चौकशी करत होतो तिथे अमोल पवार हे जीप ड्रायव्हर भेटले त्यांनी कुरकुमला जाणारा शॉर्टकट सांगितला.पांच सहा किलोमीटर अंतर कमी होणार होते. नर्मदे हर.
अरुणकाकांच्या घरी परत आलो. फ्रेश होऊन सायं नित्य पाठ करायला सुरुवात करणार इतक्यात काका बाहेर आले आणि म्हणाले,आमची आता सिरीयल बघायची वेळ झाली आहे,तुमचा डबा आला की तुम्ही जेवून घ्या आमची वाट बघू नका. एक पाण्याची कळशी आणून ठेवली आणि ते घरात निघून गेले. नर्मदे हर.
आमचा नित्य पाठ होईतो डबे आले. काकांचा डबा दाराजवळ ठेवून आम्ही तिघांनी डब्यातल्या डब्यातच जेवण केले. अंगणातील बाथरूम मधे डबा धुवून उपडा घालून ठेवला व पथारी पसरुन बसलो. अंजली वहिनी बाहेर आल्या आणि डबा घेताना मला म्हणाल्या, हे बोलले ते मला मुळीच आवडले नाही इतके काही माझे वय झाले नाही की मला तिघांसाठी स्वयंपाक करणे जमणार नाही. अजून साठ वर्षांचीही नाही झाले मी.पण काय करणार ह्यांच्या स्वभावापुढे काही चालत नाही माझे. चांगले अयाचित ब्राम्हण मेहूण जेवायला घालायचं पुण्य मिळालं असतं पण नाही.
मला काय बोलावे हेच समजेना. ठीक आहे वहिनी तुमच्या काळजी पोटीच असं म्हणाले काका.आम्ही अनोळखी असूनही केवळ योगेश भाऊंची ओळख सांगितली म्हणून राहायला जागा दिलीत हेच खूप आहे. उद्या आम्ही पहाटेच निघू आपल्याला उठवणार नाही.डबा धुवून ठेवला आहे. दोन्ही डब्यांचे पैसे दिलेले आहेत. आपण जेवण करून झोपलात तरी चालेल.आम्हाला आता काही लागणार नाही. वहिनी घरात गेल्या.
नर्मदे हर. आज मोरया, मैयाने एक वेगळा अनुभव दिला.
आज पंचवीस किलोमीटर चालणे झाले. आता निद्रा देवीची आराधना. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस बारावा – सुपा ते दौंड
अंगणातच बाथरुम होती. थंडी खूप होती त्यामुळे प्रातर्विधी उरकुन गार पाण्याने अक्षरशः कावळ्याच्या आंघोळी उरकून नित्यपाठ केला आणि पहाटे साडेपांचला देशपांडे काकांच्या अंगणाचे दार हळूच बंद करुन आम्ही प्रस्थान केले.तोच अंजली ताई बाहेर आल्या आणि आम्हाला हाक मारुन म्हणाल्या,चहा तरी घेऊन जा.नर्मदे हर. परत घरात गेलो आणि चहा घेऊन निघालो. पुष्टिपती गणपती बाप्पाला बाहेरुनच नमस्कार केला कारण मंदिर बंद होते.
बसस्टॅण्ड जवळून उजवीकडील बाजारात आणि तिथून डावीकडील कच्च्या रस्त्याने वाटचाल सुरु केली. नर्मदे हर.
खंडोबावाडी, खोपे वाडी, दंडेवाडीच्या बसस्टॉपवर बसलो तिथे श्री. लक्ष्मण साहेबराव चांदगुडे यांनी चहासाठी घरी नेले.त्यांनी सांगितलं की दौंडला श्री. बूब म्हणून आहेत त्यांनी बारा वेळा पायी अष्टविनायक दर्शन यात्रा केली आहे. नर्मदे हर.
पावणे नऊ वाजता पुढे निघालो. आता आमच्या उजवीकडे अंबा, चिकू, केळीच्या बागा आणि डावीकडे खोलवर कॅनॉल होता. एका ठिकाणी कॅनॉलच्या छोट्याशा पुलावर बसून जवळच्या लाडू चिवडा शेव फरसाणचा नास्ता केला आणि पुढे निघालो.डाव्याबाजुने हिंगणीगाडा,कुरकुमरोडने जाधव वस्ती, जगताप मळा, पांढरे वाडी नंतर कुरकुमला करजाईमाता मंदिरात आलो. दर्शन घेऊन काल भेटून डबा आणेन असे सांगितलेल्या तरडोलीच्या श्री. भोसले यांना फोन केला. डबा येईपर्यंत सभामंडपात बसलो. पंधरा-वीस मिनिटातच श्री. योगेश निकम हा भोसले यांचा भाचा डबा घेऊन आला.
तिघांसाठी प्लेट्स,वाट्या,चमचे,पाणी बॉटल्स असे सगळे आणले होते. काल एका घरात असूनही डब्यातूनच जेवावे लागले होते आणि आज मंदिराच्या सभामंडपात साग्रसंगीत जेवणार होतो. नर्मदे हर. पालक,फ्लावर,ढोबळी मिरची अशा तीन भाज्या, पोळ्या,लोणचे, दही असा सुंदर भोजन प्रसाद मोरयाने योगेश हाती पाठवला होता. अंतरात्मा तृप्त झाला. जय हो मोरया की नर्मदे हर.
दीड वाजता पुढे निघालो. सोलापुर हायवे क्रॉस करुन दौंडकडे निघालो. भागवत वस्ती, मोरे वस्ती, गणेश नगर, बोरावके नगर इथे एका ढाब्यावर बसलो. उजवीकडचा रस्ता सिद्धटेकला जात होता.सिद्धटेक वीस किलोमीटर होते.आज पोहोचणे शक्यच नव्हते आणि तसेही आम्हाला दौंडला आमच्या बबनमामाकडे जायचे होते. उन खूप होते काही थंड प्यावे म्हणून ढाब्यावर गेलो. स्प्राइट घेतले. आमचा रवि पवार इतका साधा भोळा आहे की त्याने कधीच कुठलेही कोल्ड्रिंक प्यायलेले नाही.स्प्राइट त्याला इतके आवडले की पुढच्या सगळ्या यात्रेत रोज स्प्राइट पिवूया म्हणायचा आणि आम्ही प्यायचोही. स्प्राइट पिवून दौंडकडे निघालो. नर्मदे हर.
गोळीबार मैदान आले पुढे एस.आर.पी.कॅम्प सुरु झाला.डावीकडे गृप 5 आणि उजवीकडे गृप 7 याच गृप 7चा आमचा मोठा मामा गोविंदमामा एकेकाळी कमांडर होता.आम्ही लहानपणी सुटीत आई बरोबर येत असू.खूप मोठा बंगला, घरात चोवीस तास ऑर्डरली अगदी स्वयंपाकापासुन सगळ्या कामाला असायचे. बाहेर जायला जीप ड्रायव्हर सह असायची. साहेबांची भाचरे म्हणून कौतुक व्हायचे.आम्हाला उगाचच आपण कोणीतरी खूप मोठे आहोत असे वाटायचे. आमचे सगळे चारही मामा पोलिसमधे मोठे मोठे ऑफिसर होते.आता फक्त एकटा बबनमामा राहिला आहे.बाकी तिघेही गेले.मामी तर सगळ्याच गेल्या. असो,फारच विषयांतर झाले.आपण बोअर झाला असाल.क्षमा असावी. पण आपले आजोळ,आपले मामा,मामी, मावशी हे सगळ्यांच्याच मर्मबंधातली ठेव असते हो की नाही?
पुढे गोलचक्कर, अण्णा भाऊ साठे उद्यान,माने हॉस्पिटल आणि आले बबनमामाचे घर.मामा, मामेभाऊ निलकंठ, रेखा वहिनी आणि छोटा प्रमोद.सहर्ष स्वागत झाले.जवळ जवळ पांच एक वर्षांनी मामा भेटला.किती बोलू,किती आणि काय काय सांगू असे आम्हाला आणि त्यालाही झाले होते.
चहापाणी झाल्यावर स्नान करून कपडे धुवून वाळत घातले. रात्री रेखा वहिनीने ज्वारीची भाकरी, भाजी वरणभात असा छान स्वयंपाक केला होता.
आमचा बबनमामा इतके विनोदी चुटके सहज गप्पा मारता मारता सांगतो की हसून हसून पुरेवाट होते. खूप वेळ मजा केली पण आज दमायलाही खूप झालं आहे झोपायला तर हवंच.
आज २७ किलोमीटर चालणे झाले. आता विश्रांती.उद्या सिद्धटेक.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस तेरावा – दौंड ते सिद्धटेक
स्नान, नित्य पाठ करुन चहा घेऊन बबनमामा आणि मंडळींचा निरोप घेऊन निघालो तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते. गोल सर्कल वरुन डावीकडे वळून गांवातुन शिवाजी महाराज पुतळ्या जवळून उजवीकडे सिद्धटेक रोड ने वाटचाल.
खोरवडी, आलेगांव, देऊळगाव राजे इथून निघालो तर श्री. विकास अवचट यांनी चहासाठी बोलावलं. नर्मदे हर. पुढे शिरापुर येथे श्री. साहेबराव डाळिंबे यांनी चहासाठी बोलावले. मला अगदी नर्मदा परिक्रमा करत असल्या सारखे वाटत आहे. तिकडेही असेच प्रत्येक गावातील लोक चहा बालभोग घेण्याचा आग्रह करतात.
साडेदहा वाजता भीमामैयाच्या पुलावर पोहोचलो. आम्ही पुर्वी आलो होतो तेव्हा होडीत बसून सिद्धटेकला जाऊन परत होडीनेच येऊन दौंडला गेलो होतो. आणि स्कुटरवर आलो तेव्हा काष्टी कडून आलो होतो.भीमामैयाचे विशाल पात्र आहे. हिरवट झाक असलेल्या पाण्यावर उन असे चमकत होते की जणू एखाद्या नववधूचा भरजरी हिरवा शालूच. नमस्कार केला आणि पार झालो.
मोहनभाऊ केळकर यांच्या पुस्तकात सांगितलेल्या श्री.जोगळेकर यांच्या देवळा जवळच्या घरी पोहोचलो. आधी फोन केला असल्याने त्यांनी भक्तनिवासात रुम सांगितली होती. चहा घेऊन निघालो जोगळेकर बरोबर आले.
श्री. बाबा पांचगण हे व्यवस्थापक आहेत.सकाळी स्नान झाले होते पण सोलर वॉटर होते म्हणून स्नान केले आणि कपडे सर्फ मधे भिजवून ठेवले आणि मंदिरात दर्शनासाठी गेलो. गर्दी नव्हती छान दर्शन झाले. जय हो मोरया. नर्मदे हर.
सिद्धटेक इथे भगवान विष्णूने तप करुन गणपतीला प्रसन्न केले होते व त्यांना सिद्धी प्राप्त झाली होती.टेकावर सिद्धी प्राप्त झाली म्हणून सिद्धटेक.
प्रसादालयात भोजन प्रसाद घेऊन रुमवर आलो. कपडे धुवून वाळत घातले आणि थोडावेळ विश्रांती घेतली.
संध्याकाळी सिद्धटेकडीची म्हणजे मंदिराची परिक्रमा केली. आजुबाजुचा परिसर बघितला आणि परत भक्तनिवासात आलो.
बाबा पांचगण यांच्या खोलीत गेलो.बाबांना गोरखनाथांकडून दिक्षा मिळाली आहे.ओंकारेश्वरला त्यांना गजानन महाराजांचे दर्शन झाले होते. असे त्यांनी सांगितले.ते म्हणाले,जीवाशिवाच्या भेटीचे प्रतीक म्हणजे मोगऱ्याची फुलं. भगवान शिवशंकर तांडव नृत्य करत होते त्यांना शांत करण्यासाठी श्रीरामांनी आपल्या हातांची ओंजळ त्यांच्या पायाखाली धरली शिवशंकराचा पदस्पर्श होताच ओंजळीत मोगऱ्याची फुले झाली आणि शिवशंकर शांत झाले. नर्मदेतील गोटे म्हणजे चौऱ्यांशी लक्ष योनी फिरुन आलेल्यांच्या कवट्या असतात. असे बरेच काही सांगितले. बाबांना अनुभूति झाली आहे.नर्मदे हर.
बाबांचा मुलगा प्रसादने छानशी खिचडी केली भोजन प्रसाद घेतला. प्रसादची आई मोठ्या बहिणीच्या लग्नात अर्धांगवायूचा झटका येऊन काही दिवसांनी गेली. एक बहीण मुकी आहे. कर्माच्या गति असती गहना हेच खरे. प्रसाद उत्तम चित्रकार आहे. शिक्षणही चालू आहे.देवाचा नैवेद्य प्रसाद सोवळे नेसून स्वतः करतो. अगदी मोदक, पुरणपोळी अगदी पंचपक्वान्नाचा सगळा स्वयंपाक करता येतो त्याला. दैवाचे इतके चटके बाबा पांचगण यांना बसले पण असा हरहुन्नरी पुत्र देऊन मोरयाने त्यांच्यावर कृपा केली आहे. नर्मदे हर.
आज वीस किलोमीटर चालणे झाले. आता निद्रा देवीची आराधना.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस चौदावा – सिद्धटेक ते काष्टी.
स्नान नित्य पाठ करुन प्रसादचा निरोप घेऊन भक्तनिवासातुन मंदिरात जाऊन दर्शन घेतले.मोरया,पांच गणपतींचे दर्शन झाले.आता तीन राहिले आज पर्यंत जशी निर्विघ्नपणे यात्रा झाली तशीच पुढची ही होऊ दे. प्रार्थना करुन नमस्कार केला आणि मंदिराच्या बाहेर येऊन कळस दर्शन केले आणि जोगळेकर यांच्या घरी गेलो. चहा प्रसाद घेऊन निघालो तेव्हा पहाटेचे साडेपाच वाजले होते. जोगळेकर म्हणाले भीमामैया पार करुन देऊळगाव राजे मार्गेच काष्टीला जावे ते जवळ पडते म्हणून भीमामैयाच्या पुलावर आलो.भव्य भीमकाय पात्र मोठे सुंदर दिसत होते. नमस्कार केला आणि पार झालो.
शिरापुर, देऊळगाव राजे नंतर उजवीकडील रस्त्याने वडगांव दरेकर इथे ढाब्यावर नास्ता करण्यासाठी थांबलो.हा ढाबा संतोष माखरे यांचा आहे. नास्ता झाला.संतोषने चहाचे पैसे घेतले नाहीत.व पुन्हा आलात तर माझ्या कडे राहायचे असे आमंत्रण दिले.नर्मदे हर. निघालो तेव्हा सकाळचे नऊ वाजले होते.
अजनुज, जाधवमळा, कौठाफाटा, गणेशनगर रेल्वे क्रॉसिंग नंतर काष्टी येथे पोहोचलो तेव्हा बारा वाजले होते. बसस्टॅण्ड जवळच्या साई हॉटेल मधे भोजन करुन पुढे एक दीड किलोमीटरवर हॉटेल शिवनेरी मधे चेक इन केले.
आज २६ किलोमीटर चालणे झाले होते म्हणून आज इथेच मुक्काम.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस पंधरावा – काष्टी ते न्हावरे.
स्नान नित्य पाठ करुन पहाटे सव्वा पांचला शिवनेरीतुन चेक आउट केले. हॉटेल जवळूनच पुढे जायचा रस्ता होता.घोडनदीमैयाच्या पुलावर आलो.आता आम्ही अहमदनगर जिल्ह्यात उभे होतो घोडनदीमैयाचे पात्रही खूप मोठे आहे. पहाटेची वेळ होती, आकाशात चंद्र चमकत होता आणि त्याचे शीतल चांदणं मैयाच्या जलदर्पणात आपले रुपडे न्याहाळत होते आणि थंड जललहरींवर थिरकत होते.अप्रतिम सुंदर दिसत होते. पुलावरुन जागोजागी थबकत ते अप्रतिम सौंदर्य निरखत घोडनदीमैया पार केली आणि पुणे जिल्ह्यात आमचा प्रवेश झाला. नर्मदे हर.
तांदळी, इनामगांव, पिंपळसुटी, हंगेवाडी, शिरगांव आले तेव्हा सकाळचे साडेनऊ वाजले होते. एका हॉटेलमध्ये चहापाणी बालभोग घेण्यासाठी थांबलो.पाठीवर सॅक,हातात काठी असा अवतार पाहून नेहेमी प्रमाणे लोक जमा झाले.पदयात्रा, परिक्रमा गोष्टी करता करता खाणे चहापाणी झाले. पैसे द्यायला गेल्यावर श्री.सतीश चव्हाण यांनी ते आम्हाला देऊ दिले नाहीत. मोरया, मैयाची सेवाव्रती लेकरं सगळीकडे असतातच. नर्मदे हर.
चला पुढे. निर्वी येईतो साडेअकरा वाजले. इथेही श्री.अशोक गंगाराम साळुंके यांनी चहा दिला. पुढे बालेशा या सुफी संत देवस्थानच्या पारावर पंधरा वीस मिनिटे बसून विश्रांती घेतली. सव्वा बाराला पुढे निघालो. वाटेत शिरगांव येथील पाणीपुरवठा विभागाचे कर्मचारी श्री. मच्छिंद्र बिचकुले आणि श्री.वाल्मिक गोरे हे मोटरसायकल स्वार आम्हाला पाहून थांबले. चौकशी विचारपूस झाली. फोन नंबर दिला.आणि शिरसगांवमधे पदयात्रींची निवास व भोजनप्रसाद व्यवस्था करु असेही सांगितले. नर्मदे हर. न्हावरे बसस्टँडवर दुपारी दोन वाजता पोहोचलो.
आमची व्यवस्था ज्या शिवमंदिराचे गुरव करणार होते त्यांना कुठे बाहेर जायचे असल्यामुळे ते दुसऱ्या कुणाला तरी पाठवणार होते म्हणून बघत होतो तितक्यात माझे परिक्रमा बंधू श्री.प्रकाश रिसबूड समोरुन आले. नर्मदे हर ताई! नर्मदे हर.मला त्यांना बघून आश्चर्य वाटले. ते पुण्याजवळ राहतात हे माहीत होतं पण न्हावरे येथे राहतात हे माहीत नव्हतं. ते आम्हालाच घ्यायला आले होते. नर्मदे हर.
काल जेव्हा गुरव यांनी आमच्या येण्याबद्दल सांगताना आमची नांवे सांगितली तेव्हा माझे नांव ऐकल्यावर प्रकाशभाऊ म्हणाले ही माझी बहीण आहे. मी जाईन घ्यायला आणि मंदिरात नाही तर माझ्या घरीच राहतील सर्वजण.आणि आज ते घ्यायला आले तेही अगदी वेळेवर.म्हणाले,काष्टी इथून अठ्ठावीस किलोमीटर आहे,पहाटे पांच साडेपाचला तिथून निघाले तर दोन वाजता न्हावरे येथे पोहोचतील. परिक्रमेत चालण्याच्या अनुभवावरुन बांधलेला त्यांचा हा अंदाज किती बरोबर होता.नर्मदे हर.
दोन मोटरसायकलींवरुन दोन परिक्रमा बंधूंनी आधी मला व रवि पवार ला घरी सोडले आणि लगेच पंधरा मिनिटांत ह्यांना म्हणजे रत्नाकर परांजपे यांना घेऊन आले.
प्रकाश भाऊ रिसबूड यांचे घर अगदी शेता लगतच आहे. ऊस,मका लावलेलाहोता.आंबे, पेरु, सीताफळ, केळी यांची झाडे घराच्या अवतीभवती आहेत. खूप सुंदर आहे. वहिनींनी सहर्ष स्वागत केले. मुलगा,सून आणि नातं सई. असं छान कुटुंब आहे. फ्रेश होऊन चहा पाणी झालं.संध्याकाळी अजून दोन परिक्रमा बंधूंही भेटायला आले. आम्ही सगळे २०१५/१६ साली नर्मदा परिक्रमा करताना काही दिवस बरोबर चाललो, राहिलो होतो. आणि नर्मदामैयाची हीच तर खासियत आहे की तिच्या परिक्रमेत भेटलेले लोक हे कायमचेच एकमेकांचे भाऊ बहिण होऊन राहतात.नर्मदे हर.
सईला शाळेत थर्माकोलचे ख्रिसमस ट्री करुन न्यायचे होते आणि थर्माकोल नव्हता पण एक थर्माकोलची डिस्पोजेबल डिश घरात मिळाली मग ह्यांनी तिचेच कापून छानसे झाड बनवले आणि हिरव्या रंगाने रंगवून दिले.खूप सुंदर झाले होते,सईबाई अगदी खूश होऊन गेल्या आणि मग हे नाशिकचे आजोबा एकदम लाडकेच होऊन गेले.
रात्री जेवायला अगदी कोकणस्थी ब्राह्मणी स्वयंपाक, गुळाच्या पोळ्या होत्या.अगदी माहेरी आले असेच वाटले. नर्मदे हर.
आमचा एक नर्मदा सेवाव्रती पुत्र श्री.सुमंत कोकडे याचे गांवही इथेच कुठेतरी जवळपास आहे.पण तो घरी नव्हता हे त्याने सांगितले होते.
उद्या रांजणगावचा गणपती.तिथे भक्त निवासात माझे परिक्रमा बंधू श्री. गोवर्धन गोसावी यांचा पुतण्या टी.एम. गोसावी हे व्यवस्था करणार आहेत.
आज २८ किलोमीटर चालणे झाले आहे.आता निद्रा देवीची आराधना.नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस सोळावा – न्हावरे ते रांजणगाव.
स्नान नित्य पाठ करुन चहा घेऊन निघालो तेव्हा पहाटेचे पाच वाजले होते. प्रकाशभाऊ रिसबूड यांच्या घराजवळून शॉर्टकटने निघालो. प्रकाशभाऊ कॅनॉल पर्यंत सोडायला आले होते. नर्मदे हर.
साधारण दोन किलोमीटरवर पुणे नगर रोड लागला.आंबळे, कर्डे इथे चहा घेतला. पुढे मुळच्या नांदेड येथील सौ. सुरेखा कबीर यांच्या घराच्या ओट्यावर विश्रांती साठी बसलो तर तिने चहा केला.तिची मुलगी राधिका खूप गोड आहे.
नऊ वाजता कारेगांवला पोहोचलो. नास्ता केला आणि वाटचाल सुरू केली. आता हायवे असल्याने रहदारी खूप होती. रांजणगाव इंडस्ट्रीयल इस्टेट मधूनच चालत होतो.रांजणगांवमधे प्रवेश केला,विक्रम पाचुंदेकर यांनी चहा दिला. तिथेच पारगाव कारखान्याचे एक संचालक श्री.चंद्रकांत ढगे भेटले फोन नंबर दिला व काही मदत लागली तर फोन करा मी येईन असे सांगितले. नर्मदे हर. जय हो मोरया की.
रांजणगाव महागणपती देवस्थान हायवे लगतच आहे. आत गेलो तर सिक्युरिटी बूट सॅण्ड मधेच ठेवा म्हणू लागला आम्ही पदयात्री आहोत आणि आज भक्त निवासात राहणार आहोत हे सांगितले तरी तो ऐकेना नाईलाजाने बूट काढून आत भक्त निवासात गेलो तर तिथेही दाद घेईनात काय करावं समजेना मग आधी दर्शन करुन मग काय ते ठरवू असा विचार केला आणि नळावर हातपाय धुवून दर्शनाला गेलो. गर्दी नव्हतीच त्यामुळे दर्शन छान झाले. जय हो मोरया मैया सद्गुरु.
बाहेर आलो तितक्यात गोसावीभाऊंचा पुतण्या टी.एम. गोसावी आले. हे तहसीलदार आहेत. ते आल्या बरोबर चित्र पालटले. भराभर सुचना दिल्या गेल्या आणि आम्हाला भक्त निवासात खोली मिळाली. सिक्युरिटीचेही वागणे एकदम विनम्र झाले आणि आमच्या बुटांना आत येण्याची परवानगी मिळाली. थोडावेळ थांबून तहसीलदार साहेब गेले. इथे सतीश क्षिरसागर भेटले.त्यांनी व्यवस्था केली. नर्मदे हर.
उद्या वाटेत गोसावीभाऊंचे मलठण हे गांव लागणार आहे.थोडावेळ त्यांच्या घरी जायचे आहे.
आज फक्त वीसच किलोमीटर चालणे झाले. पण पुढच्या मुक्कामाचे ठिकाण गाठणे आज शक्य होणार नाही म्हणून आज इथेच महागणपतीच्या सानिध्यात रहायचे. संध्याकाळी आरतीत सहभागी झालो. भोजन प्रसाद सतीश क्षिरसागर यांच्याकडून मिळाला. नर्मदे हर..
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस सतरावा – रांजणगाव ते नागापुर
स्नान नित्य पाठ करुन पहाटे पांच वाजता भक्तनिवासातुन निघालो आणि रोडवर येऊन चहाचे इंधन भरुन विनोबा एक्स्प्रेसला ग्रिन सिग्नल दिला. नर्मदे हर.
सव्वा सहा वाजता आम्ही एका तासात सहा किलोमीटर चालून सोनसांगवी येथे पोहोचलो.एका टपरीवर चहा घेऊन घाट चढला आणि घाटमाथ्यावर एका ठिकाणी बसलो.सव्वासातला पुन्हा वाटचाल सुरू केली. नर्मदे हर.
घाट उतरुन मलठण येथे गुरुदेव हॉटेल मधे चहासाठी गेलो.गोवर्धन गोसावी भाऊंना फोन केला तर त्यांचे घर मलठण पासुन तीन एक किलोमीटर वर मळ्यात होते आणि पुढे जाण्यासाठी परत इथेच यावे लागले असते म्हणजे जाणे-येणे मिळून सहा किलोमीटर वाढले असते आज तसाही आम्हाला बराच लांबचा पल्ला गाठायचा होता म्हणून मग त्यांना आम्हाला येणे शक्य नाही असे सांगितले आणि चहा घेऊन पुढे निघालो.
शिंदेवाडी,गुंजाळ वाडी,घोडे वस्ती, कवठे येमाई या गांवात मागे रवि पवार कुणाकडे तरी आले होते.पण कुणाकडे हे काही त्यांना आठवेना त्यामुळे त्यांच्याकडे जाण्याचा प्रश्नच नव्हता. एका हॉटेलमध्ये नास्ता घेऊन साडेदहाला पुढे निघालो.नर्मदे हर.
काळुबाईनगर इथे सौ. विजया बाळासाहेब इचके यांनी बोलावले. नर्मदे हर. इथे जागोजागी पिण्याच्या पाण्याचे मोठे मोठे कॅन दिसत होते, विजयाताईं च्याकडेही होते म्हणून विचारले तर या सर्वच भागातील विहिरीं च्या पाण्यात फ्लोराइड सारखे क्षार खूपच जास्त प्रमाणात आहेत त्यामुळे पिण्याचे पाणी त्यांना विकत घ्यावे लागते. शेतीसाठी अतिरेकी प्रमाणात रासायनिक खते व कीडनाशके वापरण्याचा हा दुष्परिणाम आहे. चहा घेऊन पुढे निघालो.नर्मदे हर.आता उन्हाचा तडाखा खूपच लागत होता.
सविंदणे फाटा,रोडेवाडीफाटा पोहोचलो इथे भगवान गडाच्या भगवान बाबांचे वंशज असलेले फॉरेस्ट ऑफिसर श्री. जालिंदर सानप भेटले.थोड्या गप्पा टप्पा झाल्या आणि पाऊण वाजता पुढे निघालो. पोंदेवाडी फाटा नंतर पारगाव कारखान्याच्या आधी एक किलोमीटर डॉली चायनीज या ढाब्यावर गेलो. भूक खूपच लागली होती.व्हेज न्यूडल्स मागवले. आम्ही नातींच्यामुळे कधीमधी चायनीज पदार्थ खाल्ले होते पण रवि पवार आज आयुष्यात प्रथमच खाणार होता. त्याला ते खाणं जमतच नव्हतं खूपच मजा आली.
चला पुढे अजून दहा किलोमीटर जायचे आहे. पहाटे एका तासात सहा किलोमीटर चाललो होतो पण आता जेमतेम दोन अडीच किलोमीटर एका तासात होऊ लागले आहेत.
पारगाव कारखाना,पारगाव, नंतर नागापुर इथे रिठे महाराज या वारकरी किर्तनकार यांच्या घरी पोहोचलो तेव्हा संध्याकाळचे साडेपाच वाजले होते.
रिठे महाराज यांचा संदर्भही मोहन केळकर भाऊ यांच्याच पुस्तकात मिळाला होता.आणि आधी फोन करुन आम्ही येत असल्याचे कळवले होते व त्यांनीही आनंदाने या असे सांगितले होते. रिठे महाराज कुठेतरी कार्यक्रम करण्यासाठी गेले होते पण त्यांनी घरी सांगुन ठेवले होते. सौ. शुभांगी हिने सहर्ष स्वागत केले.
फ्रेश होऊन चहा घेतला आणि सायं नित्य पाठ करुन स्वादिष्ट भाजी भाकरी चा गावरान भोजन प्रसाद घेतला.
आज चाळीस किलोमीटर चालणे झाले. फार फार दमलो आहोत.आता निद्रा देवीची आराधना. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस – अठरावा – नागापुर ते ओझर
स्नान नित्य पाठ करुन चहा घेऊन निघालो तेव्हा पहाटेचे पावणेपाच वाजले होते. नर्मदे हर.
खारपाटा, मांजरवाडी, देवजाळी, हिवरा, कळमजाई, वळणवाडीहून नारायणगांवला पोहोचलो तेव्हा सकाळचे नऊ वाजले होते. हॉटेल मधे नास्ता करुन साडेनऊ वाजता नारायणगांवच्या बाजारपेठेतुन गांवाच्या वेशीतुन बाहेर पडून ओझरच्या रस्त्याला लागलो.
वाटेत क्षिरसागर नांवाचें गृहस्थ भेटले ते १९९६ पासुन दरवर्षी अमरनाथयात्रा करतात. नारायणगांवात त्यांचे कापड दुकान आहे. नर्मदे हर.
आमच्याच पठडीतले निघाले हे. आम्हीसुद्धा २००१ ते २०१४ दरवर्षी अमरनाथ यात्रा केली. तीन वेळा बालतालकडून चढून शेषनाग कडून उतरलो. बाकी सर्व वेळा बालताल कडूनच चढून उतरलोही होतो. नर्मदे हर.
दोन वेळा चारधाम आणि एकदा ॐ पर्वत आदि कैलास. कुठल्याही यात्रेत कधी घोडा केला नाही. सर्व पदयात्रा. नर्मदे हर.
दुपारी साडेबाराला ओझरला पोहोचलो. भक्त निवासात खोली मिळाली नाही. तिथे संध्याकाळी चार नंतरच खोली मिळते.मग काय करणार? हॉटेल निलायम मधे चेक इन केले. तिथेच जेवण केले आणि कपड्यांचा धोबीघाट उरकून विश्रांती घेतली. नर्मदे हर.
संध्याकाळी मंदिरात गेलो. आज सुटी असल्याने बऱ्यापैकी गर्दी होती. दर्शन घेतले. नारळ मोरया पुढे ठेवून सात गणपतींचे दर्शन निर्विघ्नपणे झाल्या बद्दल या विघ्नहर गणपतीसमोर नतमस्तक झालो. नारळ परत घेऊन कुकडीमैयाच्या घाटावर जाऊन बसलो. सुंदर विशाल पात्र आहे.खूप छान वाटले. मोरयाच्या प्रसादालयात भोजन प्रसाद घेतला. आज २९ किलोमीटर चालणे झाले. उद्या लेण्याद्री. धेय्यपुर्ती फक्त अठरा ते वीस किलोमीटर अंतरावर आहे. आता विश्रांती. नर्मदे हर.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा दिवस एकोणिसावा – ओझर ते लेण्याद्री, भीमाशंकर
स्नान करुन नित्य पाठ करुन पहाटे पांच वाजता प्रस्थान केले. शिरोळी नंतर कुमशेत पर्यंत रस्ता खूपच खराब होता. रस्त्यात खड्डे आहेत की खड्ड्यात रस्ता आहे असा प्रश्न पडत होता. बॅटरीच्या प्रकाशात सावकाश न धडपडता चालण्याचा प्रयत्न करत होतो. नर्मदे हर.
तीन किलोमीटर वर डावीकडे कॅनॉल च्या कडेने शॉर्टकटने वाटचाल सुरू केली. हा शॉर्टकट काल ओझरला एकाने सांगितला होता. कॅनॉल वरच्या छोट्या पुलावरुन जायचे असे सांगितले होते. नर्मदे हर.
पहिला पुल लागला तो ओलांडून पलिकडील मळ्यात पोहोचलो तिथले शेतकरी बंधू म्हणाले इथून नाही रस्ता परत फिरलो आणि पुढे निघालो. आता प्रत्येक मळ्याजवळ एकेक पुल होता पण पलिकडे रस्ता नसायचा. खूप वेळ भरकटलो. एका पुलावर किंकर्तव्य मूड होऊन बसलो. लेण्याद्रीचा डोंगर समोर दिसत होता पण जायला रस्ताच सापडत नव्हता. साडेसात वाजुन गेले होते. काय करावं कसं आणि कुठून जावं?
एक मोटरसायकल स्वार आला, आम्हाला पाहुन थांबला. बोलणे झाले, ते म्हणाले असेच पुढे जा आणि विटभट्टी लागली की तिथून उजवीकडील कच्च्या रस्त्याने गेलात की लेण्याद्रीच्या पायऱ्यांपाशी पोहोचाल. जय हो मोरया, नर्मदे हर.
यथावकाश विटभट्टी लागली चला पुढे. रस्ता संपला,पायऱ्या दिसत होत्या पण मधे मोठा दरी सारखाच खड्डा होता. आम्ही खंदे पदयात्री एवढ्याशा खड्ड्याला थोडेच घाबरणार होतो. उतरलो आणि परत चढलो सुद्धा. आला लेण्याद्रीचा पायथा. साडेआठ वाजले होते.
शिखर दर्शन करुन पहिल्या पायरीवर डोके टेकून नमस्कार केला. एका दुकानात सॅक ठेवल्या आणि आधी चहा बिस्कीट घेतली कारण आज सकाळपासून चहाच घेतला नव्हता. सॅक तिथेच ठेवून फक्त नारळ आणि पाण्याची बाटली घेऊन चढायला सुरुवात केली. नऊ वाजता गिरिजात्मक गणेशाचे दर्शन घेतले. गर्दी फारशी नव्हती. मोरया! आपण कृपा केली, वेळोवेळी कुणाच्या न कुणाच्या रुपाने मार्गदर्शन केले, दररोज छान निवास व भोजनप्रसाद व्यवस्था केली म्हणूनच साठी ओलांडलेल्या आम्हा पामरांकडून ही पदयात्रा सफल संपन्न झाली.थोडावेळ बसुन परत खाली आलो तेव्हा दहा वाजले होते. नास्ता करुन सॅक पाठीवर घेतल्या. आता बसने भीमाशंकरला जायचे. चालत आधी जुन्नर फाटा आणि मग तिथून जुन्नर बस स्थानक गाठले. साडेअकराच्या घोडेगाव बसने साडेबाराला घोडेगांवला पोहोचलो. इथून घोडेगांवसाठी वडाप म्हणजे जीप मिळतात. जीप यायची खचाखच भरायची जायची. शेवटी दीड वाजता आम्हाला एका जीपमध्ये कसेतरी बसायला मिळाले. नर्मदे हर.
संपुर्ण घाटाचा प्रवास, दरीत घनदाट जंगल आणि तितकीच घनदाट गर्दी जीपमध्ये. एक तासाने अडीच वाजता भीमाशंकर आले. नर्मदे हर.
पायऱ्यांजवळच्या चवदार हॉटेल मधे आधी खाऊन घेतले आणि सॅक तिथेच ठेवून फक्त नारळ आणि पाण्याची बाटली घेऊन पायऱ्या उतरुन खाली गेलो तेव्हा तीन वाजले होते. भलीमोठी दर्शनासाठी रांग होती. मंदिर बंद होते साडेतीनला उघडणार होते. आमचा नंबर यायला सहा वाजले असते. कळस दर्शन केले आणि कार्यालयात आम्हाला लवकर दर्शन मिळावे म्हणून विनंती करायला गेलो. आम्ही पदयात्री आहोत हे सांगितले तरी ते नाही म्हणाले. फार निराशा झाली. बाहेर आलो.
कळसाचे दर्शन घेतले. बाबा भोलेनाथ! असे हो काय? आपल्या मुलीच्या नर्मदामैयाच्या पायी परिक्रमा करवून घेतल्यात, आता आपल्या मुलाच्या अष्ट स्थानांची पदयात्रा ही छान निर्विघ्नपणे करवून घेतलीत. आपल्या दर्शनाची आस आहे पण? आपली मर्जी.
गोरक्षनाथांची अखंडधूनि तिथे आहे. दर्शनाला गेलो. नाथस्वामी आणि बाबा भोलेनाथ एकच आहेत म्हणून संकल्पाचा नारळ त्यांच्या पायाला लावून नमस्कार केला आणि धूनितले भस्म कपाळी लावून प्रार्थना केली आणि बाहेर येऊन भीमामैयाच्या उगमकुंडाचे दर्शन घेतले आणि निघण्यासाठी बूट घालणार इतक्यात एक पांढरे धोतर नेसलेला कपाळावर भस्माचे पट्टे लावलेला एक बटू वामन मुलगा आम्हाला म्हणाला, थांबा थांबा बूट नका घालू तुम्हाला दर्शनासाठी बोलावलंय या माझ्या मागून. आमचा आनंद गगनात मावेनासा झाला. डोळे आनंदाश्रुनी डबडबले. जय हो मोरया, नर्मदे हर.
आम्ही त्यांच्या मागुन सभामंडपात प्रवेश केला आणि बघतो तर तो कुठे दिसलाच नाही. मंदिराचा दरवाजा तेव्हा उघडतच होता आणि पुजारीभाऊंनी आम्हाला या या तुम्ही तिघे इकडून या असे म्हटले. आम्ही गाभाऱ्यात प्रवेश केला. त्यांनी आम्हाला बेलपत्रे वाहण्यासाठी दिली. मानसपुजास्तोत्र म्हणून बेल वाहिला आणि नारळ भोलेबाबांच्या पिंडीला लावला. पुजारी भाऊ म्हणाले, पांच मिनिटे सभामंडपात बसा. जय हो भोलेनाथजी की. नर्मदे हर. जय हो मोरया.
बाहेर येऊन बसलो. सगळीकडे पाहात होतो पण आम्हाला बोलावणारा बटू वामन मुलगा कुठेही दिसला नाही. समोर टी.व्ही.स्क्रिनवर भीमाशंकर महाराजांचे छान दर्शन होत होते. यांनी अभिषेकाच्या पावत्या केल्या. एक गुरुजी आले व त्यांनी आमच्या तिघांच्या गळ्यात प्रसादाचे उपरणे पांघरले आणि प्रत्येकाला प्रसादाचा नारळ दिला व आपली पदयात्रा संपन्न झाली. सुखी भव असा आशिर्वाद दिला.
अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा संकल्पपुर्ति – दिवस वीसवा,एकविसावा
जेव्हा आम्ही अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा करायची ठरवले तेव्हा भीमाशंकर हून घरी यायचे असे ठरवले होते पण महडला संकल्प करताना गुरुजींनी सांगितलं की सर्व यात्रा झाल्यावर पुन्हा महडला येऊन संकल्पपुर्ति अभिषेक करुनच मग घरी जायचे म्हणजे यात्रा संपुर्ण होईल.आणि सरळ घरी जायचे मधे कुठेही नातेवाईक वगैरेंकडेही जायचे नाही. नर्मदे हर.
भीमाशंकर बाबांच्या मंदिराच्या कळसाचे पुन्हा एकदा दर्शन घेऊन तृप्त मनाने व जड पावलांनी पायऱ्या चढून वर आलो. मंदिरात परांजपे आणि पवार यांच्या ऑफिसमधल्या सोनारताई आणि कुटुंबिय भेटले होते. हॉटेलमधून सॅक घेतल्या आणि बस स्टॅण्डवर आलो.तिथे शिंदेपळसे येथील पवारताई भेटल्या.
मंचरला जाण्यासाठी जीप मिळाली.आम्ही तिघे,पवारताई आणि सोनारताई व कुटुंबिय असे दहा जण होतो म्हणून थोडे पैसे जास्त दिल्यावर जीपमध्ये आणखी प्रवासी न घेता फक्त आम्हाला घेऊन जीप मंचरला निघाली.
साडेसहा वाजता मंचरला पोहोचलो. पवारताई,सोनारताई आणि कुटुंबिय हे सहप्रवासी नाशिक बसने रवाना झाले.
आम्हाला खोपोली मार्गे जाणारी बस हवी होती आणि ती रात्री अकरा वाजता होती.थांबावे लागणारच होते. नर्मदे हर.
आज दिवसभरात भोजन असे झालेच नव्हते म्हणून भोजनालयात राइस प्लेट घेतल्या. भोजनालयाचे मालक चांगले होते.भोजन झाल्यावर त्यांनी आम्हाला तिथेच विश्रांती घेण्यासाठी जागा दिली. जय हो मोरया.
रात्री अकराच्या जुन्नर मुंबई बसने पहाटे दोन वाजता खोपोली बसस्टँडवर उतरलो. आणि तिथल्याच सिमेंटच्या बाकांवर पथाऱ्या पसरल्या.
भूगांव इथे स्मिता कडे अपुर्वाच्या वाढदिवसानिमित्त एक दिवस राहिलो होतो,म्हणजे आज दिवस एकविसावा. मोरयाची आवडती संख्या. एकवीस दुर्वा, एकवीस आवर्तने, एकवीस चतुर्थ्या आणि एकविसाव्या दिवशी आमची अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा संकल्पपुर्ति.
साडेपाचला उठून फ्रेश झालो आणि खोपोलीच्या शिवाजी महाराज पुतळ्याजवळ बससाठी गेलो. चहा घेईतो पनवेल बस आलीच,तिने महड फाट्यावर उतरलो आणि चालत गांवात गेलो. पहिले ज्या श्रीकृपामधे उतरलो होतो तिथेच स्नान वगैरे करण्यासाठी रुम घेतली. स्नान, नित्य पाठ करुन सॅक तिथेच ठेवून संकल्पाचा नारळ घेऊन श्री.अशोक तट्टूगुरुजींच्या घरी गेलो पण ते गांवाला गेले होते.मंदिरात येऊन वरदविनायकाचे दर्शन घेतले आणि तिथेच असलेल्या एका गुरुजींकडून संकल्पपुर्ति करुन घेतली. पुन्हा एकदा रांगेने जाऊन वरदविनायक मोरयाचे दर्शन घेतले आणि दर्शन पदयात्रा सुफल संपन्न करवून घेतल्या बद्दल कृतज्ञ होत परत निघालो. अष्टविनायक तसबीर, प्रसाद आणि सांडगी मिरच्या, उपवासाच्या सांडगी मिरच्या,पोह्याचे पापड,मिरगुंड,कोकम असा कोकणमेवा घेतला.श्रीकृपात चहा घेऊन निघालो. त्यांनी रुमचे चार्जेस घेतले नाहीत आणि चहाचे ही पैसे घेतले नाहीत. नर्मदे हर.
चालत फाट्यावर येऊन तिथून बसने पनवेलला आलो. पनवेल माझे माहेर आहे पण गुरुजींनी कुठेही न जाता सरळ घरी जायचे असे सांगितले म्हणून बसस्टँडवरच बसलो. नास्ता केला. साडेअकराला अलिबाग शिर्डी बस मिळाली. संध्याकाळी साडेपाचला नाशिकला आम्ही स्टेट बॅंक स्टॉपवर उतरलो पवार पुढे सिडकोच्या बसस्टॉपवर. आम्ही राणेनगर मार्गे चालत आमच्या राजीव नगरमध्ये आधी साईबाबा मंदिरात दर्शन नंतर दत्तमंदिरात दर्शन घेऊन भाग्यश्रीत आमच्या घरी आलो. उंबऱ्यावर डोके टेकवून गृहदेवतेला नमस्कार केला आणि बरोबर आणलेल्या अष्टविनायकांना घेऊन गृहप्रवेश केला.
मोरया,मैया आणि भोलेनाथ बाबाजी कृपेने एकविसाव्या दिवशी ही आमची अष्टविनायक दर्शन पदयात्रा सुफल संपन्न झाली. जय हो मोरया की,नर्मदे हर,बम बम भोले.
